Bugun...



Türkiye'den Bir Başarı Daha! Milli Motorda Bomba Gelişme

TÜBİTAK MAM tarafından tek kristal formunda üretilen ve ilk defa set halinde teslim edilen türbin kanatları, TEI'nin 5 numaralı TS1400 motorunda kullanılacak.

facebook-paylas
Güncelleme: 20-02-2021 15:31:16 Tarih: 20-02-2021 14:08

Türkiye'den Bir Başarı Daha! Milli Motorda Bomba Gelişme

TÜBİTAK MAM tarafından tek kristal formunda üretilen ve ilk defa set halinde teslim edilen türbin kanatları, TEI'nin 5 numaralı TS1400 motorunda kullanılacak.

TÜBİTAK MAM Malzeme Enstitüsü Yüksek Sıcaklık Malzemeleri Araştırma, Geliştirme ve Onarım Mükemmeliyet Merkezi'nde düzenlenen tek kristal türbin kanadı teslim törenine, TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal ve TEI Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Mahmut Akşit ile projede görev alan araştırmacılar katıldı.

Prof. Dr. Mandal, burada yaptığı konuşmada, Malzeme Enstitüsü ve TEI'nin birlikte çalışması sonucu en kritik teknolojiler arasında yer alan tek kristal türbin kanatlarının başarıyla üretildiğini söyledi.

Tek kristal teknolojisine sahip olmanın zorluğuna işaret eden Mandal, 1400 derece sıcaklıkta, yüksek basınç altında ve korozyon ortamında çalışacak bir malzemeden bahsettiklerine dikkati çekti.

Mandal, hem soğutmalı sistemin hem de soğutmasız sistemin kendi çapında tasarımından üretimine kadar bir öğrenme sürecini kapsadığını vurgulayarak, "Dolayısıyla buradaki üretimin yanında aynı zamanda bizim burada kazandığımız yetkinlik ve yeteneğin, malzeme teknolojilerinin ülkemizin özellikle savunma sanayisindeki gelişimi ve sürdürebilirliği noktasında da bir önem arz ettiğini düşünüyorum" dedi.

 

Ülkemiz için gerçekten önemli bir kazanım

Zor koşullar altında çalışan ve bazen ithalatı mümkün olmayan türbin kanatlarını TEI ile birlikte geliştirdiklerini ve ilk setin teslimatını yaptıklarını dile getiren Mandal, şunları kaydetti:

"Bu gerçekten ülkemiz için önemli bir kazanım. Yerli ve milli üretimle ilgili hep şu söyleniyordu; 'Evet, helikopteriniz var ama bunun motoru yerli mi?' Evet, artık şu an TEI bunu yerli üretebiliyor. Evet, motor var ama motorun içindeki bileşenler yerli ve milli üretilebiliyor mu? Evet, şu an ülkemizin ilk yerli ve milli turboşaft motorunun en zor bileşeni olan türbin kanatlarını TÜBİTAK MAM tarafından üretebiliyoruz. Bu teknoloji oldukça kritik ve dünyada çok sınırlı sayıda ülke bu teknolojiye sahip. Oldukça kompleks ve zor bir tasarım, bunları yapabilmek kolay bir süreç değil. Biz bunu gerçekleştirdik. Tabii ki bu biten bir süreç değil. Mutlaka devamı da var. TÜBİTAK Malzeme Enstitüsü ve TEI imzalanan Havacılık Motor Malzemeleri Geliştirilmesi-Cevher Projesi ile artık bu ve benzer uygulamalara yönelik Nikel bazlı süperalaşımları ham maddeden başlayarak üretebilecek."

 

TÜBİTAK MAM'daki arkadaşlarımız ihtiyacımız

olan kanat teknolojisini kazandırdılar

TEI Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Mahmut Akşit de Sabancı Üniversitesinde öğretim üyesi olduğu dönemde aynı zamanda EÜAŞ'ın da yönetim kurulu üyesi olduğunu söyledi.

O dönemde enerji üreten endüstriyel gaz türbinlerinin üretimini yapmak için girişimde bulunduklarını ve bu sayede söz konusu altyapıyı TÜBİTAK MAM'a kazandırdıklarını anlatan Akşit, TEI Genel Müdürlüğüne geçtikten sonra en kritik parçalardan birinin yine türbin kanadı olduğunu çünkü yüksek teknoloji içerdiği için "export control" bir ürün olduğunu kaydetti.

Akşit, kanadın kendisini satsalar bile teknolojisini, nasıl üretildiğini ve bunun gibi şeyleri paylaşmadıklarına dikkati çekerek, TÜBİTAK MAM'ın sahip olduğu altyapıyı bildikleri için kanat teknolojisini burada geliştirmeye karar verdiklerini ifade etti.

Uçak motorlarında kullanılan kanatçıkların daha küçük olmasına rağmen daha yüksek teknoloji ve daha çok zorluk içeren bir proses olduğunu vurgulayan Akşit, "Çok şükür TÜBİTAK MAM Malzeme Enstitüsü'ndeki arkadaşlarımız bunu da alınlarının akıyla başardılar ve ihtiyacımız olan kanat teknolojisini bize kazandırdılar" dedi.

 

İlk defa tam set olarak bir arada görmek nasip oldu

Akşit, teslim alınanların TÜBİTAK'ın ürettiği ilk türbin kanatları olmadığını, daha önce TAI'ye teslim ettikleri motorda bu kanatların kullanıldığını fakat o dönemde tören yapamadıklarını söyledi.

Daha önceki türbin kanatlarını tamamladıkça peyderpey aldıklarını belirten Akşit, şunları ifade etti:

"Burada gördüğünüz tam bir motorluk set. Hem birinci kademe tek kristal ama içerden soğutmalı kanatlar ki bu çok daha zor hem de ikinci kademe yine tek kristal ama içeriden soğutma kanatları olmayan kanat tipi. Bunu bizim 5 numaralı motorumuzda kullanmayı hedefliyoruz. Daha önceki TAI'ye verdiğimiz motorlardakiler teslim edilmişti. Bu 5 numaralı motorumuzun tam seti. İlk defa tam set olarak bir arada görmek nasip oldu."

Akşit, 4 numaralı motoru ürettiklerini ve testlerinin devam ettiğini belirterek, "5 Aralık'ta ilk milli helikopter motorumuz TS1400'ü teslim etmiştik. Bu kanatlar da 5 numaralı TS1400 motorumuza inşallah monte edilecek. Gökbey helikopterinde çalışacak inşallah bunlar" diye konuştu.

Bir motordaki en kritik parçalar sıralandığında ilk sırada birinci kademe kanatların geldiğine işaret eden Akşit, "Sonra belki yanma odası gelebilir, sonra ikinci kademe kanatlar gelir sıcaklık ve teknolojinin zorluğu olarak. Kompresör tarafı da çok zordur ama en zoru birinci kademe tek kristal kanatlardır. En kritik parça. Bunu yapamazsanız motoru çalıştıramazsın demeyeyim, çalıştırsanız da güç üretemezsiniz. Yüksek sıcaklığa çıkamazsınız" ifadelerini kullandı.

 

Akşit, tek kristal türbin kanatlarının motorlardaki işlevine ilişkin şunları söyledi:

"Bütün jet motorları diğer fosil yakıtlı motorlar gibi ısınan havanın genleşmesiyle çalışıyor. Havayı nasıl ısıtıyoruz? Yakıtı içine koyup kibriti çakarak havanın ısınmasını, genleşmesini sağlıyoruz. Bu olayı gerçekleştirmek için de kompresörden havayı alıp sıkıştırmamız gerekiyor. Eğer havayı sıkıştırmazsak yüksek basınca, yanma olayı çok yavaş olur ve aynı motordan çok daha düşük güç elde ederiz. Birim zamanda elde ettiğimiz güç azalır. O yüzden yüksek basınca ulaştırıyoruz. Daha verimli yansın, birim zamanda motordan daha fazla çıktı alalım diye. Böyle olunca da arkadan fırlayan gazı direkt itkide kullanmak yerine oradaki enerjinin bir kısmını bu sıcak kanatlara çarptırarak dönme hareketine çeviriyoruz, o da kompresördeki havayı emip sıkıştırma işini destekliyor. Bu kanatlar olmasa motorun çalışması mümkün değil. Yani kompresörü bu kanatlar ciddi bir güç harcayarak çalıştırıyorlar."

Konuşmaların ardından Mandal, Akşit'e ilk set türbin kanatlarının teslimini yaptı.

Mandal ve Akşit daha sonra Yüksek Sıcaklık Malzemeleri Araştırma Geliştirme ve Onarım Mükemmeliyet Merkezi'nde incelemelerde bulundu.







FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER EKONOMİ Haberleri

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 26 18 5 3 52 19 57 +33
2 Beşiktaş 25 17 5 3 56 26 54 +30
3 Fenerbahçe 26 17 6 3 48 27 54 +21
4 Trabzonspor 26 14 6 6 32 25 48 +7
5 Hatayspor 26 13 7 6 46 31 45 +15
6 Gaziantep FK 27 11 6 10 39 30 43 +9
7 Alanyaspor 26 12 8 6 40 26 42 +14
8 Fatih Karagümrük 26 11 8 7 41 34 40 +7
9 Göztepe 26 9 9 8 36 31 35 +5
10 Antalyaspor 26 7 6 13 24 29 34 -5
11 Sivasspor 25 7 7 11 28 29 32 -1
12 Konyaspor 25 8 10 7 32 30 31 +2
13 Yeni Malatyaspor 26 7 9 10 33 35 31 -2
14 Kasımpaşa 26 8 13 5 29 41 29 -12
15 Çaykur Rizespor 26 6 10 10 30 42 28 -12
16 Kayserispor 25 6 12 7 17 30 25 -13
17 Başakşehir FK 26 6 13 7 28 44 25 -16
18 BB Erzurumspor 26 6 13 7 24 41 25 -17
19 Denizlispor 26 5 15 6 23 46 21 -23
20 Gençlerbirliği 26 5 15 6 22 48 21 -26
21 MKE Ankaragücü 25 5 15 5 28 44 20 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 24 16 3 5 39 16 53 +23
2 Samsunspor 24 14 2 8 42 22 50 +20
3 İstanbulspor 24 14 6 4 48 26 46 +22
4 Altınordu 24 13 6 5 36 30 44 +6
5 Adana Demirspor 24 12 6 6 40 23 42 +17
6 Altay 24 13 9 2 41 29 41 +12
7 Tuzlaspor 24 12 7 5 34 30 41 +4
8 Ankara Keçiörengücü 24 11 7 6 31 17 39 +14
9 Bursaspor 24 10 10 4 38 38 34 0
10 Bandırmaspor 24 9 11 4 28 29 31 -1
11 Ümraniyespor 24 8 9 7 27 32 31 -5
12 Adanaspor 24 7 12 5 34 36 26 -2
13 Boluspor 24 7 12 5 24 27 26 -3
14 Menemenspor 24 6 10 8 28 40 26 -12
15 Balıkesirspor 24 6 11 7 25 34 25 -9
16 Akhisarspor 24 5 15 4 22 42 19 -20
17 Ankaraspor 24 3 15 6 15 39 15 -24
18 Eskişehirspor 24 1 16 7 15 57 7 -42
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 25 18 2 5 57 18 59 +39
2 Van Spor 25 14 6 5 40 23 47 +17
3 Bodrumspor 25 13 6 6 56 34 45 +22
4 Sakaryaspor 25 12 4 9 41 26 45 +15
5 Kırşehir Belediyespor 25 12 6 7 33 19 43 +14
6 Turgutluspor 25 14 10 1 34 38 43 -4
7 Serik Belediyespor 25 10 6 9 40 32 39 +8
8 Kırklarelispor 25 9 5 11 29 21 38 +8
9 Etimesgut Belediyespor 25 10 8 7 33 25 37 +8
10 Tarsus İdman Yurdu 25 10 9 6 36 32 36 +4
11 Pendikspor 25 11 12 2 44 31 35 +13
12 Pazarspor 25 10 11 4 37 39 34 -2
13 Sivas Belediyespor 25 8 8 9 39 32 33 +7
14 Karacabey Belediyespor 25 9 10 6 31 30 33 +1
15 1922 Konyaspor 25 7 13 5 31 33 26 -2
16 Bayburt Özel İdare Spor 25 8 15 2 29 43 26 -14
17 Kastamonuspor 25 6 13 6 22 37 24 -15
18 Mamak FK 25 6 14 5 24 63 23 -39
19 Elazığspor 25 7 15 3 32 51 21 -19
20 Kardemir Karabükspor 25 1 22 2 10 71 2 -61
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 20 13 2 5 26 12 44 +14
2 1928 Bucaspor 20 12 2 6 38 14 42 +24
3 Yeşilyurt Belediyespor 20 13 5 2 32 13 41 +19
4 Arnavutköy Belediye 20 10 5 5 30 19 35 +11
5 Ofspor 20 9 5 6 27 24 33 +3
6 Belediye Derincespor 19 7 4 8 29 17 29 +12
7 Artvin Hopaspor 20 7 8 5 26 33 26 -7
8 Edirnespor 20 6 7 7 23 24 25 -1
9 Fatsa Belediyespor 19 6 7 6 15 19 24 -4
10 Kızılcabölükspor 20 5 8 7 19 24 22 -5
11 Payasspor 20 5 9 6 23 28 21 -5
12 Nevşehir Belediyespor 20 5 10 5 19 20 20 -1
13 Antalya Kemerspor 20 5 10 5 18 33 20 -15
14 1877 Alemdağspor 19 5 10 4 23 34 19 -11
15 Çankaya FK 19 5 11 3 13 29 18 -16
16 Manisaspor 20 1 11 8 14 32 11 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/03/2021 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 03/03/2021 BB Erzurumspor vs Fatih Karagümrük
 03/03/2021 Başakşehir FK vs Konyaspor
 03/03/2021 Sivasspor vs Hatayspor
 03/03/2021 Kayserispor vs Çaykur Rizespor
 03/03/2021 MKE Ankaragücü vs Galatasaray
 04/03/2021 Alanyaspor vs Göztepe
 04/03/2021 Kasımpaşa vs Trabzonspor
 04/03/2021 Fenerbahçe vs Antalyaspor
 06/03/2021 Denizlispor vs Yeni Malatyaspor
 06/03/2021 Denizlispor - Yeni Malatyaspor Yeni Malatyaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 06/03/2021 Beşiktaş - Gaziantep FK Gaziantep FK ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
 07/03/2021 Fatih Karagümrük - MKE Ankaragücü MKE Ankaragücü ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Fatih Karagümrük yenilmez
 07/03/2021 Gençlerbirliği - Başakşehir FK Başakşehir FK ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
 07/03/2021 Gençlerbirliği - Başakşehir FK Gençlerbirliği ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Başakşehir FK yenilmez
 07/03/2021 Galatasaray - Sivasspor Galatasaray ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
 08/03/2021 Trabzonspor - Alanyaspor Alanyaspor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Trabzonspor yenilmez
 08/03/2021 Antalyaspor - Kasımpaşa Antalyaspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 08/03/2021 Konyaspor - Fenerbahçe Fenerbahçe ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/03/2021 İstanbulspor vs Ankara Keçiörengücü
 06/03/2021 Bandırmaspor vs Altınordu
 06/03/2021 Ankaraspor vs Menemenspor
 06/03/2021 Samsunspor vs Adana Demirspor
 07/03/2021 Ümraniyespor vs Giresunspor
 07/03/2021 Akhisarspor vs Eskişehirspor
 07/03/2021 Boluspor vs Bursaspor
 07/03/2021 Altay vs Tuzlaspor
 08/03/2021 Adanaspor vs Balıkesirspor
 08/03/2021 Adanaspor - Balıkesirspor Balıkesirspor ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Adanaspor yenilmez
 08/03/2021 Adanaspor - Balıkesirspor Adanaspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Balıkesirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/03/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Kastamonuspor
 04/03/2021 Bodrumspor vs Van Spor
 04/03/2021 Elazığspor vs 1922 Konyaspor
 04/03/2021 Karacabey Belediyespor vs Pazarspor
 04/03/2021 Kardemir Karabükspor vs Turgutluspor
 04/03/2021 Kırşehir Belediyespor vs Kırklarelispor
 04/03/2021 Mamak FK vs Tarsus İdman Yurdu
 04/03/2021 Pendikspor vs Eyüpspor
 04/03/2021 Serik Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 04/03/2021 Sivas Belediyespor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/03/2021 1928 Bucaspor vs Payasspor
 03/03/2021 Artvin Hopaspor vs Arnavutköy Belediye
 03/03/2021 Çankaya FK vs Antalya Kemerspor
 03/03/2021 Fatsa Belediyespor vs Edirnespor
 03/03/2021 Kızılcabölükspor vs Diyarbekirspor
 03/03/2021 Nevşehir Belediyespor vs Belediye Derincespor
 03/03/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Ofspor
 03/03/2021 1877 Alemdağspor vs Manisaspor
 03/03/2021 1877 Alemdağspor - Manisaspor 1877 Alemdağspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
 03/03/2021 Kızılcabölükspor - Diyarbekirspor Kızılcabölükspor ligde evindeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Diyarbekirspor yenilmez
 03/03/2021 Artvin Hopaspor - Arnavutköy Belediye Artvin Hopaspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 03/03/2021 Çankaya FK - Antalya Kemerspor Çankaya FK ligde evindeki son 6 maçını kaybetti  Antalya Kemerspor kazanır
 07/03/2021 Çankaya FK - Fatsa Belediyespor Çankaya FK ligde evindeki son 6 maçını kaybetti  Fatsa Belediyespor kazanır
 07/03/2021 1877 Alemdağspor - Belediye Derincespor 1877 Alemdağspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Belediye Derincespor yenilmez
 07/03/2021 Çankaya FK - Fatsa Belediyespor Fatsa Belediyespor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Çankaya FK yenilmez
HABER ARA
YUKARI YUKARI