Bugun...


PROF. DR. ORHAN ÖZÇATALBAŞ

facebook-paylas
Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan
Tarih: 27-11-2019 07:18:00 Güncelleme: 27-11-2019 07:20:00


Tarım sektöründe insan faktörü tüm sektörlerde olduğu kadar önemlidir. Kırsal alanın temel şartları dikkate alındığında kırsal alanda değişim hızı genel olarak yavaştır ancak değişim hızını artırmak için önemli araçlar bulunmaktadır ve politika kararları söz konusu uygulamaları gerekçelendirerek düzenler. Tabi ki uzun dönemli hedeflere ulaşmak için söz konusu araçlar arasında eğitim ve yayım çalışmaları öne çıkmaktadır (Özçatalbaş, 2014) ve özel öneme sahiptir. Değişimin sosyo-ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmeyi sağlamasına yönelik olarak bilinçli müdahalelere ve yönetime ihtiyaç bulunmaktadır.

Şüphesiz her toplumda yenilikçiler (innovator) bulunmaktadır. Yenilikçilik günümüzde rakipler arasında rekabet avantajı sağlayan önemli kavramlar arasındadır. Esasen bireyin, içinde bulunduğu toplumun diğer üyelerine göre, yeni bir fikri erken benimseme derecesi, yenilikçilik olarak değerlendirilmektedir ve Rogers (2003)’a göre yenilikçiler; yeni fikirleri denemek ve yenilik getirmek için hazır bekleyen gönüllü kimselerdir ve bunların toplumdaki varlığı %3 kadardır. Yeniliklerin, teknolojilerin yayılma süreci bir belirsizlik azaltma süreci (an uncertainty reduction process) olarak ifade edilebilir ve yenilik(innovation) hakkında belirsizliği azaltmak içinse yeniliklerin beş temel özelliğinden yararlanılmaktadır. Bunlardan ilki olan yararlılık özelliği, ekonomik anlamda yeni teknolojinin eskisine oranla üreticiye daha fazla ekonomik kazanç getirmesiyle ilgilidir (Özçatalbaş ve Gürgen, 1998). Bu nedenle yeni teknolojinin uygulayıcıya sağlayacağı katkı ve fayda ikame edilecek olan teknolojiden daha ekonomik olmakla ilgilidir.

 

Tarımın Modernizasyonunda Dijital Teknoloji ve İnsan Kaynağı

Toplumdaki tüm bireylerin yenilikçi ve erken benimseyenler karakterinde olmaması tarımın modernizasyonu bakımından sistemli bir çalışmayı gerekli kılmaktadır. Kırsal alanda kısa-orta ve uzun vadeli değişimin ortaya çıkarılması yönünde; mevcut üretilmiş teknolojilerin etkin kullanımı kadar, Sanayi 4.0 ekosisteminde hayat bulan Tarım 4.0'ın uygun alanlarda benimsenerek yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır. Tabii burada dijital teknoloji uygulamaları için gerekli altyapının varlığı ve geliştirilmesi kadar önemli bir konu olarak, çiftçi kesimin değişim karşısındaki tutumu öne çıkmaktadır. Özellikle çiftçilerin yatırım yapma ve üretim uygulamalarını modernize etmede karşılaştığı finansal yetersizlikler sıkıntılar, yeni üretim araçlarını satın almadaki yetersizlikler ve krediye sınırlı erişim olması ve ayrıca işgücünün yaşlanmakta olması önemli sorunlar arasındadır.

Bu çerçevede işgücünün dijital becerilerinin sınırlı olması nedeniyle teknolojilerin benimsenmesi için eğitime ek yatırımlar yapılması gerekli görülmektedir. Ayrıca, yeni teknolojilere yatırım yapma istekliliği ve kabiliyetindeki eşitsizlikler, bölgeler arasında üretim kabiliyetlerinde önemli boşluklara ve farklılıklara yol açacaktır (EC, 2017). Yine tedarik zinciri yönetimi konusu özellikle yeni çalışma biçimleri ve iş modellerinin geliştirilmesine yönelik olarak Endüstri 4.0 döneminde önemli çalışma alanları içerisinde yer alacaktır, almaktadır. İleri teknolojiler kullanan bir tarım işletmesi çok miktarda veri üretir ve söz konusu verilerin verimli kullanılması, yapılandırılmış veya yapılandırılmamış verilerin işlenmesini gerektirir. Nesnelerin ve Hizmetlerin İnterneti (IoTS: Internet of Things and Services) platformlarını kullanarak tarımsal unsurların ve tedarik zinciri boyunca bulunan bileşenlerin bulut üzerinden bağlantısı önem kazanmaktadır. Esasen Nesnelerin ve Hizmetlerin İnterneti, fiziksel ve sanal dünya arasındaki boşlukları kapatmakta ve güncel ve kapsamlı bir gerçeklik anlayışına dayanan katma değerli servislerin oluşmasını sağlamaktadır(Braun ve ark., 2018). Ayrıca, lojistik gelişmelerin anlaşılması yeni çözümlemelerin ortaya çıkması ve uygulanması için, tarımsal tedarik zincirindeki paydaşlar arasındaki bağlantılar büyük önem taşımaktadır.

Bu kapsamda tarımla ilgili hemen her alanda, tarım işletmesini dijitalleştirmek için yeni teknolojiler ve yazılımların ortaya konulması tek başına yeterli değildir, bununla birlikte fiziki ve gelişmiş bir telekomünikasyon altyapısına, uygun mevzuat düzenlemesine ve değişimi talep eden insan kaynağına ihtiyaç bulunmaktadır (Özçatalbaş ve Cebeci, 2019). Dolayısıyla gelinen teknolojik düzey dijital dönüşümün tüm zorluklarını çözecek durumda değildir. Bu çeçevede alanda uygulama alanı bulunan belirli sayıda çalışma bulunmaktadır. Bunlardan iki çalışma ile ilgili özet bilgi aşağıda sunulmuştur.

 

Gıda güvenliği ve izlenebilirlik!

Bugün gıda güvenliği ve izlenebilirlik tarımın dijitalleşmesine yönelik önemli çalışma alanları arasında yer almaktadır. Ürünlerin gıda zinciri boyunca üretimden tüketime olan hareketlerinin kaydedilmesi ve girdilerin tedarik zinciri boyunca yeni ürünlere işlenmesi ve birleştirilmesine katılan tüm ara uygulamalar önem taşımaktadır. Özellikle besin zincirinin takibiyle çözümlenen süreçler, toplum ve tüketici sağlığını korumak bakımından önemlidir. Bir şekilde tüketicilerin sağlığını tehdit etme olasılığı bulunan herhangi bir ürün serisinin piyasadan zamanında kaldırılmasını sağlamak için ürün ve üretimde kullanılan girdilerin takibi mutlak gereklilik haline gelmektedir. Örneğin gıda izlenebilirliği bakımından hayvancılık ve tavukçuluk üretiminde temel girdi olarak kullanılan karma yem ürünlerinin bilişim teknolojileriyle izlenebilirliğine yönelik olarak yem takip sistemleri ve yem tedarik zinciri boyunca karakteristiklerini izlemek ve takip etmek için tasarlanmış bilgi kayıt sistemleri söz konusudur. Bu amaçla TÜBİTAK-TOVAG tarafından desteklenen “Karma Yem Sanayinde Ağ Tabanlı Bir İzlenebilirlik Sistemi Tasarımı ve Uygulaması Projesi” kapsamında Cebeci ve ark.(2009) tarafından geliştirilen coğrafi izlenebilirlikle yem tedarik zinciri üzerine yapılan projede özellikle karma yem ve entegre kanatlı hayvan eti endüstrilerine odaklanılmış ve "FeedTRace" adıyla yem izlenebilirlik sistemi kurulması hedeflenmiştir. Çalışmada karma yem tedarik zinciri yönetimini geliştirmek, yem güvenliğini ve kalite kontrolünü arttırmak ve karma yem endüstrisinde izlenebilir ürünlerle pazarlama yeterliliklerini geliştirmek konuları üzerinde çalışılmıştır.

 

Dijital teknolojiyi öğrenmek!

Dijital veya akıllı tarıma geçiş için gerekli olan fiziki çevre ve yazılımlarla ilgili konular yanında eşzamanlı olarak söz konusu teknolojileri uygulayacak olan kesimlerin yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik uygulamalar da büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda bir örnek olarak; Özçatalbaş(2009) tarafından geliştirilen ve Türkiye‟de ilk kez kırsal alanda, köylerde bilgi teknolojisinin en önemli aracı olan bilgisayarın çiftçiler tarafından dijital teknolojiyi öğrenme ve yayım amaçlı kullanımına odaklanan projeden söz etmek gereklidir. Söz konusu proje 1,5 milyon TL bütçeyle Avrupa Birliği Merkezi Finans ve İhale Birimi (EU-CFCU-TR) tarafından desteklenmiş ve Burdur Ziraat Odası Başkanlığı tarafından yürütülmüştür. “Burdur İlinde Tarımsal İş Gücünü Geliştirme ve Doğru Tarımsal Üretim Tekniği Uygulamalarının Benimsetilmesi Projesi” ile tarım üreticilerinin bilişim teknolojilerini üretim alanında kendi çalışma alanlarıyla ilgili olarak kullanımlarına olanak sağlanmıştır. 2004-2005 yıllarında gerçekleştirilen proje kapsamında “Toprak Analizi ve Gübreleme ile Hayvan Sağlığı ve Yetiştirme” konularında, 200 kadın ve 400 erkek üretici birer hafta boyunca köylerde 20’şer kişilik gruplar halinde bilgi teknolojileri ve bilgisayar kullanmayı öğrenmişlerdir. Söz konusu proje ile Türkiye‟de kırsal kadın ve erkeklerin projeli olarak ilk kez bilgisayar kullanmalarına, internet hakkında bilgi sahibi olmalarına ve bilgisayarda tarımsal amaçlı uygulamalar yapmalarına olanak sağlanmıştır.

 

Sonuç ve öneriler

Sonuç olarak; günümüzde tarımın artan stratejik önemi nedeniyle tarımda modernizasyon çalışmaları hız kazanmıştır. Ancak ülkeden ülkeye değişmekle birlikte modernizasyon için gerekli olan şartların oluşturulmasında güçlükler bulunmaktadır. Bu kapsamda sahip olunan ve hedeflenen teknolojik düzey arasındaki makas, yapılacak işlemlerin içeriğini ve hacmini belirleyecek niteliktedir. Dolayısıyla gerekli fiziki ve yasal gereklilikler yanında söz konusu teknolojileri kullanacak olan çiftçilerin ve diğer ilgili paydaşların yenilikleri benimseme tutum ve alışkanlıklarının değişim sürecin hızlandırıcı veya yavaşlatıcı etkiler yapması kaçınılmazdır.

Buna göre Türkiye; ilk olarak insan kaynağının donanımına yönelik konuları öne almalı ve tarımın modernizasyonu sürecinde öncelikle üretilmiş mevcut teknolojileri tüm alanlarda hakim kılarak verimlilik ve kalite artırıcı, maliyet düşürücü sürdürülebilir uygulamaları yaygınlaştırmalıdır. Bununla birlikte Türkiye özellikle yerli yazılımlar ve dijital teknolojik araçlar üretilmesi üzerinde yoğunlaşmalı ve söz konusu teknolojilerin uygun ve seçilmiş doğru alanlarda kullanımını yaygınlaştırmak üzere çalışmalıdır. Bu şekilde akıllı tarım uygulamalarının yani tarımda endüstri 4.0 uygulamalarının tarım sektörünün gelişimine ve kırsal nüfusun refah düzeyinin artışına katkı sağlaması beklenebilir.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/04/2020 Alanyaspor vs Trabzonspor
 04/04/2020 Kayserispor vs Gençlerbirliği
 04/04/2020 MKE Ankaragücü vs Başakşehir FK
 04/04/2020 Galatasaray vs Gaziantep FK
 05/04/2020 Yeni Malatyaspor vs Göztepe
 05/04/2020 Kasımpaşa vs Fenerbahçe
 05/04/2020 Konyaspor vs Sivasspor
 05/04/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 06/04/2020 Antalyaspor vs Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/03/2020 Eskişehirspor 1 - 4 Adana Demirspor
 16/03/2020 Altınordu 1 - 1 Balıkesirspor
 15/03/2020 Osmanlıspor FK 1 - 1 Giresunspor
 15/03/2020 Akhisarspor 0 - 0 BB Erzurumspor
 15/03/2020 Adanaspor 1 - 1 Keçiörengücü
 15/03/2020 Menemenspor 2 - 2 İstanbulspor
 15/03/2020 Hatayspor 2 - 0 Ümraniyespor
 14/03/2020 Bursaspor 1 - 1 Boluspor
 14/03/2020 Fatih Karagümrük 2 - 2 Altay
 05/04/2020 Eskişehirspor - Altay Altay ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Altay yenilmez
 06/04/2020 Fatih Karagümrük - İstanbulspor Fatih Karagümrük ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/03/2020 Elazığspor 0 - 0 Ankara Demirspor
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARA
YUKARI