Bugun...


PROF. DR. ORHAN ÖZÇATALBAŞ

facebook-paylas
'Türkiye' Ülke Adı Olarak Tescillendi!
Tarih: 07-08-2023 21:34:00 Güncelleme: 07-08-2023 21:34:00


“TÜRKİYE” ÜLKE ADI OLARAK TESCİLLENDİ!

Bilindiği gibi ülke isimleri uluslararası ortamlarda, örneğin Birleşmiş Milletler toplantılarında, ilgili metinlerde, konuşmalarda İngilizce’deki karşılığıyla ifade edilmektedir. İki ay öncesine kadar Türkiye’nin ülke adı karşılığı olarak “Turkey” ifadesi kullanılmaktaydı. Bu kavram İngiliz dili dışında, hemen her dilde “coğrafi ve kavmi bir alanı” tanımlamaktaysa da İngilizcede aynı ses ve yazımla kullanılan ve hindi anlamına gelen “turkey” kavramı ile kullanılagelmişti. Ancak 31 Mayıs 2022 tarihinden itibaren; Birleşmiş Milletler nezdinde ve uluslararası tüm ortamlarda, yazışmalarda ve yazın dilinde “Türkiye” ülke adının karşılığı olarak “Turkey” kullanılamayacak!

Kavramların Benzemezliği

Britannica sözlükte: “Türkiye; kısmen Asya kısmen Avrupa'da yer alan ve ülkeler arasında hem köprü hem de bariyer görevi gören eşsiz bir coğrafi konuma sahip olan yer.” olarak tanımlanıyor.

1719 yılına kadar tarihsel olarak İngiliz yazın dilinde de Türkiye’nin ülke adı olarak karşılığı Turkye, Turkie, Turky ifadeleriyle yer almaktadır. Günümüzde ise Oxford sözlükte ülke adı olarak Türkiye'nin karşılığı için tarihsel geçmişe uygun olmayan "Turkey" ifadesine yer verilmektedir. Oysa ki, söze konu "Turkey" kavramın İngiliz dilindeki karşılığı "Hindi" olup, sözlük ise hindi kavramını şöyle tanımlanıyor: “ tavukgillerden, anayurdu Amerika olan, XV. yüzyılda evcilleştirilen ve Amerika’dan dünyanın her yerine yayılan, parlak ve yeşil, esmer tüyleri olan, boynu ve başı çıplak, dik ibikli, kuyruğunda on sekiz telek bulunan, kümes hayvanlarının en büyüğü, eti değerli bir hayvan.” Görüldüğü gibi hindi (turkey) ifadesi coğrafi olarak Amerika’ya yönelik evcil bir hayvanı ifade etmektedir ve ülke adı Türkiye ile hiçbir alakası bulunmamaktadır. Durum böyle olunca günlük konuşmalar yanında pek çok akademik ve diğer metinlerde anlam kaymasına yol açan bir kelime olarak göze batıyor.

Görüldüğü gibi yazımı aynı ancak anlam olarak birbirinden çok uzakta iki kavramı aynı sözcükle ifade etmek, kesinlikle İngiliz dilinin fakirliğinden kaynaklamamakta olup daha ziyade 1719 sonrasındaki tercihle, yazım hatasıyla ilişkilidir.

Tarihsel Süreçte Türkiye Kavramı!

Tarihsel gelişim sürecine bakıldığında Türkiye kavramsal olarak coğrafi ve kavmi bir alanı tanımlamaktadır. Türkiye, Türklerin yaşadıkları bölgeleri ifade eden bir kavram olarak kullanılagelmiştir. Türklerin 10’uncu Yüzyıl’dan itibaren Ortadoğu’da İran üzerinden İslam dünyasına, ardından Anadolu’ya geldiğini ve Bizans kaynaklarında Anadolu’nun Türkmen deryası haline geldiğini belirten Prof. Dr. Ahmet Taşağıl; Türkiye tabirinin ilk kez 582 yılında Roma (Bizans) tarihçi tarafından Orta Asya için kullanıldığını, 900'lü yıllarda da Peçenekler zamanında Karadeniz Kuzeyi'ne, Memlük devleti döneminde Mısır, Filistin, Suriye bölgesine 'Türkiye' denildiğini ve sonrasında ise Anadolu’nun Türkiye olarak isimlendirildiğini belirtiyor.

Yine aynı şekilde yabancı kaynaklara dayandırdığı makalesinde Dr. Altay Tayfun Özcan; “bir yurt adı olarak Türkiye ilk olarak Bizans kaynak yazarlarından Simocatta tarafından kullanılmıştır. İlk olarak Bizans kaynaklarında Türklerin yaşadıkları bölgeleri ifade etmek üzere Türkistan ve Kafkasların kuzeyindeki sahalar için kullanılan Türkiye tabiri, XII. Yüzyıla gelindiğinde Latince kaynaklarda Anadolu için kullanılmaya başlanmıştır. İlk önce Denizli’den Karaman’a kadar uzanan küçük bir sahayı içine alan Türkiye’nin sınırları ilerleyen birkaç yüzyıl içinde neredeyse bugünkü haline gelmiştir. Anadolu’yu ifade etmek için Türkiye tabirinin kullanılmaya başlanması ve gelişmesinde Anadolu’daki demografik ve kültürel değişimin önemli bir yer tuttuğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Türkiye adının ilk olarak Anadolu Selçuklu idaresinin kalbi olan Denizli ile Karaman arasındaki sahayı ifade etmesi, Batı Anadolu’nun ise ancak bölgedeki Türkmen faaliyetlerinin doruk noktasına eriştiği bir dönemden sonra bu sınırların içine katılması, Türkiye tabirinin gelişmesinde siyasi kudretin belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu husus ilerleyen yıllarda Türkiye sınırlarının Arabistan ve Ege adalarını da içine almasıyla da kendini belli etmektedir.”, şeklinde konuyu özetlemektedir.

Görüldüğü gibi kadim geleneğe ve geçmişe sahip Türkiye’nin İngiliz dilindeki karşılığı söz konusu derinliği ifade etmiyor. Hatta 1719 yılına kadar İngilizler tarafından edebiyat ve diğer alanlarda Turkey kavramı ülke adı karşılığı olarak kullanılmamıştır. Özellikle 5. Ve 15. Yüzyıllar arasını kapsayan Ortaçağ dönemi Latincesinde "Türklerin yurdu" anlamında , “Turchia” ve “Turquia” ifadeleri kullanılmış, takiben 15 yy’da “Turkye”, “Land of Torke”, 16 yy’ın başlarında İskoç şair William Dunbar  şiirlerinde “Turkie” ve “Tartaria" olarak  ve 16 yy da  İngiliz filozof, bilim insanı Francis Bacon ise, Sylva Sylvarum eserinde  “Turky” olarak kullanmıştır.

Dolayısıyla İngilizce de esas Türkiye ülkesinin isimlendirmesi günümüz İngiliz sözlüğündeki anlamından tamamen farklıdır ve 1719 yılından sonra hatalı kullanılmıştır. Çünkü tarihsel olarak İngiliz yazın dilinde de Türkiye’nin ülke olarak karşılığı Turkye, Turkie, Turky ifadeleri şeklinde yer almıştır.

'Türkiye' ülke adı tesciliyle

“Marka Değerini Güçlendirmek”

Konuyla ilgili olarak geçtiğimiz yıl Türkiye, uluslararası düzeyde önemli bir işlem gerçekleştirerek Türkiye'nin marka değerini güçlendirmek amacıyla tüm dillerde “Türkiye” ifadesi Birleşmiş Milletler nezdinde tescillendirilmiştir. Söz konusu süreçle ilgili ilk bilgilendirme 31 Mayıs 2022 tarihinde Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu tarafından sosyal medya hesabında: “Ülkemizin marka değerini yükseltmek için Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde başlattığımız süreç nihayete eriyor.

BM Genel Sekreteri'ne bugün gönderdiğim mektupla ülkemizin BM nezdinde yabancı dillerdeki adını da "Türkiye" olarak tescil ediyoruz.” şeklinde yer almıştır.

Esasen bu açıklama ile, yukarıda belirtilen tarihsel verilere uygun olarak, Türkiye’nin BM nezdinde yabancı dillerdeki karşılığının 'Türkiye' olarak tescil edildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda bundan böyle 'Türkiye' markasını güçlendirme çalışmaları kapsamında, uluslararası kurum, kuruluşlarla resmi ilişkilerde olmak üzere, her türlü faaliyet ve yazışmalarda, 'Turkey', 'Turkei', 'Turquie', ‘Turchia’, ‘Turska’ ve benzeri ibareler yerine 'Türkiye' ibaresinin kullanılacak olması önemli ve değerli olmuştur.

Birleşmiş Milletler nezdinde “Türkiye”

BM resmi internet sayfasında(*https://turkiye.un.org/en/184798-turkeys-name-changed*-t%C3%BCrkiye) konuyla ilgili olarak şu açıklama yer almaktadır:

Turkey's name changed to Türkiye!  (Türkiye'nin adı Türkiye olarak değişti!)

BM'de ülke adı "Turkey" yerine "Türkiye" geliyor.

Türkiye Cumhuriyeti'nin Birleşmiş Milletler'e sunduğu resmi yazının ardından BM'de ülkenin adı resmi olarak Türkiye olarak değiştirildi. 

BM Sözcüsü Stephane Dujarric, 1 Haziran'da Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan Genel Sekreter Antonio Guterres'e hitaben, tüm işlerde "Turkey" yerine "Türkiye"nin kullanılmasını talep eden bir mektup alındığını söyledi.

Sözcü, ülke adı değişikliğinin mektubun alındığı andan itibaren geçerli olduğunu söyledi.”

Sözün Özü

Türkiye kavramı ülke olarak İngiliz yazın dili ve sözlüğünde 1719 yılına kadar doğru kullanılmıştır. Ancak sonrasında anlam olarak coğrafi ve kavmi ifade etmenin ötesinde tamamen farklı anlamlı bir kavramla eşleştirilmiştir. Bu durum tabiatıyla hatalıdır ve tarihi akışa uygun değildir. Sonuç olarak Türkiye, 2022 yılında BM nezdinde “Türkiye” ifadesini tescillendirerek; ülkenin marka değerini güçlendirmek üzere somut işlem tesis etmek yanında, birkaç yüzyıldan beri devam eden tarihi bir hatayı da düzeltmiştir.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 38 33 2 3 92 26 102 +66
2 Fenerbahçe 38 31 1 6 99 31 99 +68
3 Trabzonspor 38 21 13 4 69 50 67 +19
4 Başakşehir FK 38 18 13 7 57 43 61 +14
5 Kasımpaşa 38 16 14 8 62 65 56 -3
6 Beşiktaş 38 16 14 8 52 47 56 +5
7 Sivasspor 38 14 12 12 47 54 54 -7
8 Alanyaspor 38 12 10 16 53 50 52 +3
9 Çaykur Rizespor 38 14 16 8 48 58 50 -10
10 Antalyaspor 38 12 13 13 44 49 49 -5
11 Gaziantep FK 38 12 18 8 50 57 44 -7
12 Adana Demirspor 38 10 14 14 54 61 44 -7
13 Samsunspor 38 11 17 10 42 52 43 -10
14 Kayserispor 38 11 15 12 44 57 42 -13
15 Hatayspor 38 9 15 14 45 52 41 -7
16 Konyaspor 38 9 15 14 40 53 41 -13
17 MKE Ankaragücü 38 8 14 16 46 52 40 -6
18 Fatih Karagümrük 38 10 18 10 49 52 40 -3
19 Pendikspor 38 9 19 10 42 73 37 -31
20 İstanbulspor 38 4 27 7 27 80 16 -53
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 34 24 7 3 77 31 75 +46
2 Göztepe 34 21 6 7 60 20 70 +40
3 Sakaryaspor 34 17 8 9 50 35 60 +15
4 Bodrumspor 34 15 7 12 43 22 57 +21
5 Çorum FK 34 16 10 8 55 36 56 +19
6 Kocaelispor 34 16 11 7 48 41 55 +7
7 Boluspor 34 15 11 8 33 35 53 -2
8 Gençlerbirliği 34 13 9 12 39 33 51 +6
9 Bandırmaspor 34 13 10 11 49 32 50 +17
10 Erzurumspor FK 34 12 11 11 30 34 44 -4
11 Ümraniyespor 34 12 15 7 40 47 43 -7
12 Manisa FK 34 9 12 13 40 40 40 0
13 Keçiörengücü 34 10 14 10 34 43 40 -9
14 Adanaspor 34 11 17 6 28 45 39 -17
15 Şanlıurfaspor 34 9 14 11 32 37 38 -5
16 Tuzlaspor 34 9 14 11 35 47 38 -12
17 Altay 34 5 25 4 16 76 10 -60
18 Giresunspor 34 2 28 4 16 71 7 -55
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 36 26 5 5 83 29 83 +54
2 Van Spor FK 36 24 6 6 63 37 75 +26
3 Bucaspor 1928 36 21 5 10 54 25 73 +29
4 1461 Trabzon FK 36 21 6 9 71 39 72 +32
5 Ankaraspor 36 15 8 13 45 35 58 +10
6 Yeni Mersin İdman Yurdu 36 16 10 10 50 36 58 +14
7 Beyoğlu Yeniçarşıspor 36 15 14 7 47 38 52 +9
8 Karacabey Belediye Spor 36 13 11 12 43 37 51 +6
9 Ankara Demirspor 36 15 16 5 43 46 50 -3
10 Diyarbekir Spor 36 12 15 9 39 41 45 -2
11 Kırklarelispor 36 11 14 11 33 41 44 -8
12 Altınordu 36 10 13 13 45 39 43 +6
13 Hes İlaç Afyonspor 36 10 14 12 25 38 42 -13
14 Serik Belediyespor 36 10 16 10 29 45 40 -16
15 Nazilli Belediyespor 36 11 16 9 38 57 39 -19
16 Zonguldak Kömürspor 36 11 17 8 41 57 38 -16
17 Kırşehir Futbol SK 36 5 23 8 38 76 23 -38
18 Bursaspor 36 6 22 8 28 64 23 -36
19 Adıyaman FK 36 4 25 7 28 63 19 -35
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 28 22 2 4 67 18 70 +49
2 Aliağa Futbol A.Ş. 28 19 0 9 60 18 66 +42
3 Ayvalıkgücü Belediyespor 28 15 6 7 40 25 52 +15
4 52 Orduspor FK 28 14 7 7 40 28 49 +12
5 İnegöl Kafkas GK 28 13 7 8 37 30 47 +7
6 Edirnespor 28 13 10 5 45 28 44 +17
7 Mardin 1969 Spor 28 12 11 5 40 34 41 +6
8 K.Çekmece Sinopspor 28 10 10 8 41 31 38 +10
9 Karabük İdmanyurdu Spor 28 10 13 5 27 44 35 -17
10 Artvin Hopaspor 28 9 12 7 33 29 34 +4
11 Talasgücü Belediyespor 28 10 14 4 34 45 34 -11
12 Kırıkkalegücü FK 28 8 15 5 31 42 29 -11
13 Gümüşhanespor 28 4 14 10 25 49 22 -24
14 Malatya Arguvanspor 28 3 21 4 21 57 13 -36
15 Tarsus İdman Yurdu 28 2 22 4 20 83 10 -63
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2024 Fenerbahçe 6 - 0 İstanbulspor
 26/05/2024 Hatayspor 2 - 0 Çaykur Rizespor
 26/05/2024 Adana Demirspor 2 - 6 Başakşehir FK
 26/05/2024 Trabzonspor 4 - 2 MKE Ankaragücü
 26/05/2024 Pendikspor 0 - 1 Gaziantep FK
 26/05/2024 Konyaspor 1 - 3 Galatasaray
 26/05/2024 Kasımpaşa 2 - 1 Beşiktaş
 25/05/2024 Sivasspor 2 - 1 Kayserispor
 25/05/2024 Fatih Karagümrük 3 - 1 Samsunspor
 24/05/2024 Alanyaspor 1 - 1 Antalyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 11/05/2024 Kocaelispor 0 - 2 Sakaryaspor
 11/05/2024 Erzurumspor FK 0 - 4 Eyüpspor
 11/05/2024 Boluspor 2 - 1 Çorum FK
 11/05/2024 Göztepe 1 - 1 Bodrum FK
 11/05/2024 Adanaspor 1 - 0 Bandırmaspor
 11/05/2024 Tuzlaspor 1 - 1 Gençlerbirliği
 11/05/2024 Şanlıurfaspor 2 - 0 Manisa FK
 10/05/2024 Giresunspor 1 - 2 Ümraniyespor
 10/05/2024 Keçiörengücü 1 - 1 Altay
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 Hük. Bursaspor 3 - 0 Van Spor FK
 04/05/2024 Altınordu 3 - 3 Sincan Belediyesi Ankaraspor
 04/05/2024 Bucaspor 1928 3 - 1 Diyarbekir Spor
 04/05/2024 Serik Belediyespor 0 - 6 Esenler Erokspor
 04/05/2024 Beyoğlu Yeniçarşıspor 3 - 1 Karacabey Belediye Spor
 04/05/2024 Adıyaman FK 4 - 1 Hes İlaç Afyonspor
 04/05/2024 Ankara Demirspor 5 - 2 Yeni Mersin İdman Yurdu
 04/05/2024 Kırklarelispor 1 - 3 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2024 Kırşehir Futbol SK 4 - 5 1461 Trabzon FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/04/2024 Malatya Arguvanspor 3 - 4 Talasgücü Belediyespor
 27/04/2024 Gümüşhanespor 2 - 4 Kepezspor FAŞ
 27/04/2024 Artvin Hopaspor 0 - 1 52 Orduspor FK
 27/04/2024 Mardin 1969 Spor 4 - 2 İnegöl Kafkas GK
 27/04/2024 Tarsus İdman Yurdu 1 - 1 Karabük İdmanyurdu Spor
 27/04/2024 Ayvalıkgücü Belediyespor 1 - 0 Edirnespor
 27/04/2024 Aliağa Futbol A.Ş. 6 - 3 Kırıkkalegücü FK
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
YUKARI