Bugun...


DR. KEMAL KAMBUROĞLU

facebook-paylas
Kazakistan Satrancı- Matruşka Hamlesi
Tarih: 13-01-2022 09:44:00 Güncelleme: 13-01-2022 09:44:00


Kazakistan’da neler oluyor? Orta Asya’nın en zengin kaynaklara sahip ülkesi Kazakistan neden birdenbire bir barut fıçısına döndü? Gelin, şu anda beklide dünyada oynanan en büyük satranç oyununun stratejik bir analizini yapalım. ABD günümüz dünyasında süper bir güç.

Karşısındaki en büyük rakip süper güç ise Çin, yani hem paraya hem de silaha sahip. Elinde bulundurduğu silah gücü nedeniyle bir alt segmentteki üçüncü süper güç ise Rusya’dır. Çin gerek “Kuşak Yol” projesi ile gerekse Afrika kıtasındaki büyük etkinliği ile ABD’nin dünya hegemonyası önündeki en büyük rakiptir. Rusya ise ABD’nin hegemonik etkinliğini kırmak için özellikle son 20 yıldır Çin ile dirsek temasında bulunuyor. Afganistan’ı terk eden ABD bölgede yeniden etkin olmak istiyor ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris’in Hint etnik kökenli olmasını da kullanarak Hindistan ile yakınlaşmaya çalışıyor. Zira her koşulda öncelikle Çin’in önünü kesmek ve Çin’i kendi coğrafyasında bloke etmek amacındadır. Bunun için ABD; 1) Rusya – Kazakistan- Hindistan mihverinde, 2) Baltık- Doğu Avrupa- Karadeniz- Yunanistan – Adalar Denizi (Ege) – Doğu Akdeniz ve Suriye mihverinde Çin’in önünü kesmeye çalışıyor. Aynı ABD, Rusya’yı ise zaten Baltık- Polonya- Transilvanya- Romanya- Bulgaristan – Ukrayna- Gürcistan ( Karadeniz havzası) – Yunanistan –Adalar Denizi- Doğu Akdeniz mihverindeki yığınaklanması ile çevirmeyi de gerçekleştiriyor. Zaten ABD’nin Ortadoğu’daki bütün hedeflerine 2030 yılına kadar ulaşmayı ve 2030dan itibaren askeri gücü de dahi bütün gücünü Çin’in güneyine yani Güney Pasifik’e vermek istediğini biliyoruz. ABD’nin kurduğu bu oyuna karşı Rusya da karşıt hamle ile Ukrayna, Kırım, Belarus ve Kazakistan üzerinde oyun kurdu. Yani Rusya’nın Kazakistan hamlesi Putin’in NATO’ya karşı hamlesinden başka bir şey değildir. Peki, Kazakistan’da neden bu olaylar oldu da Rusya oraya davet edilerek girdi? Kazakistan çok uzun yıllar S.S.C.B’nin komünizm ile yönetilen “peyk” ülkelerinden biri idi ve Rusya’dan en son ayrılıp bağımsızlığını ilan eden ülke oldu.

Nur-Sultan Nazerbayev Komünist Partisi Genel Sekreteri idi. Bu günkü Cumhurbaşkanı Tokayev’de aynı rejimin üst bürokratı idi. Sovyetler Birliği dağılınca peyk ülke konumunda olan Türkî Devletlerde komünist rejimden kalan yöneticiler devlet yönetiminin başına geldiler ve otoriter yönetici olarak piyasa ekonomisine geçtiler. Ancak, kapitalizm ile kendine bağlı şirketler kurarak bireysel ve dar bir oligark çevrenin zenginleşmesine neden oldular. En büyük sorun; ülkenin sahip olduğu çok büyük zenginliğin dar bir çevrenin elinde toplanması, halkın çok büyük bir kısmının ise fakir kalması oldu. Zira ilan edilen kişibaşı milli gelir 45.000 $ olarak açıklanırken kadınlar şöyle diyorlar “Biz Dubai kadar zenginiz ama Dubaili kadınlar Türkiye’ye tatil yapmaya giderken biz çocuk bakmaya gidiyoruz.” Bu rahatsızlık yani gelirden yeterli payı alamamak düşüncesi ülkede hızla yayıldı. Çünkü dünyada eğitim düzeyi belki de en yüksek ülkenin Kazakistan olduğu ve ülkenin tamamının yani yüzde yüz nüfusunun üniversite mezunu olduğu vurgulanıyor. Hatta bilenler simitçinin bile doktora mezunu olduğunu söylüyorlar.

Kazakistan’da genç kuşak Batı ülkelerinde eğitim gördü, dünyayı tanıdı, iletişim imkânları sayesinde de dünya ile bütünleşti. Türkiye’nin de piyasa ekonomisine geçiş sürecinde hem iktisadi, hem de eğitim açısından Kazakistan’a verdiği destek büyüktür. Birçok Türk yatırımcı Kazakistan’da özellikle küçük ve ortaboy işletmelerin sahibidirler ve hala binlerce insan ile orada çalışmaya devam ediyorlar. Öte yandan Kazak Ordusunun birçok Subayı Harp Okullarımızda eğitildiler. Birçok yönetici Türk üniversitelerinde öğrenim gördüler. Tabii büyük bir kısmı da ABD ve Avrupa ülkelerinde eğitildiler. Dünyayı bilen bu kuşak “dar kalıplardaki” eski Komünist yöneticilerin ülkedeki gelir dağılımını kendi zenginleşmeleri için kullandıklarını gördüler, iyi yetişmiş olmalarına rağmen yönetim görevlerine gelemediler ve bunlara itiraz ettiler. Bir kısım yöneticilerin bu zenginlikleri, servetleri, paraları alıp yurt dışına kaçırdıklarını anladılar. Kazakistan’ı iyi bilenlerin söylediğine göre Nazarbayev ülkenin zenginliklerini halka vermedi, kendisi ve yakın çevresi ile paylaştı. Özellikle gelir dağılımındaki büyük adaletsizliklerin varlığı dünyanın her ülkesi için muhasım ülkeler tarafından kolayca istismar edilebilecek bir güvenlik alanı sorunudur yani o ülkenin “yumuşak karnı”dır. Yumuşak karın rakip tarafından her zaman yumruk almaya açık alandır. Bu “yumuşak karnı” bilen ABD, kullanacağı kıvama gelinceye kadar Batı’da yetişmiş ve Kazakistan’da STÖ’ler kurmuş bu eğitimli genç kuşağın bir “sessiz devrim” yaparak tam demokrasiye geçmesi, gelir dağılımında adalet sağlaması gibi olumlu gayretler için harekete geçmesini bekledi. Başlangıçta sessiz sedasız olan bu çalışmalar bir müddet sonra ABD tarafından istismar edilerek topluluklar içine yerleşen “kendine müzahir unsurlar” ile hareketlendirildi ve bir “renkli devrime” evirilme sürecine girdi. Olayların sebebi olan “gaz fiyatlarının yüksekliği” düşmesine rağmen olaylar bitmedi, tersine büyük şehirlere sıçradı. Sıçramanın enstrümanı ise bizce o bölgede bunan terör gruplarının provokasyonlarla bu sessiz protestoları çatışmalara çevirmeleri oldu. Şöyle ki; Fergana Vadisinde onbinlerce terörist olduğu herkesçe biliniyor.

ABD bu teröristleri Kazakistan’da kullanma yoluna gitti. Herkes hatırlar 2-3 yıl evvel Suriye ve Irak’ta İŞID teröristleri kaynıyordu. Nereye gitti bu teröristler, buhar olup uçtular mı? Hayır, iki yıl önce de yazdık, bu IŞİD teröristleri Çin’in kuşak-yol projesinin önünü kesmek için bir kısmı Türkî Cumhuriyetlere bir kısmı da Çin’in Afrika hegemonyasını kırmak için Afrika’ya gönderdiler. İşte şimdi o teröristler beklendiği gibi sahne aldılar. Çin perde arkasından, Rusya ise fiilen Kazakistan’ı ABD’ye kaptırmamak için duruma müdahale ettiler. Çin banka, Rusya ise polis görevini üslendi. Tokayev, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü üyesi olarak Rusya’yı müdahaleye davet etti.

Aslında Putin de müdahalenin yapılması için ön koşulu sağladı. Çünkü bir “Arap Baharı” Rusya’nın asla işine gelmiyordu ve Kazakistan’a askeri güçle müdahale etti. Rusya’nın müdahalesi genç kuşağın düşlediği demokrasi sürecinin önünü keserken ABD’nin planladığı “renkli devrim”in de erken doğum olmasına sebep oldu. Kısacası Rusya Kazakistan satrancında Matruşka hamlesi ile bu raundu aldı. Ancak gerçek şu ki; film daha yeni başlıyor gibi görünüyor ve bu pilav daha çok su kaldırır. Bir sonraki yazımızda analize devamla Türkiye’nin de nasıl bir tutum izlemesi gerektiği üzerinde düşüneceğiz. 





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 22 15 1 6 39 16 51 +23
2 Konyaspor 21 12 3 6 33 16 42 +17
3 Fenerbahçe 22 10 6 6 35 27 36 +8
4 Alanyaspor 22 10 7 5 38 32 35 +6
5 Beşiktaş 22 10 7 5 34 30 35 +4
6 Hatayspor 22 11 9 2 32 34 35 -2
7 Başakşehir FK 21 10 7 4 30 21 34 +9
8 Adana Demirspor 22 9 6 7 30 25 34 +5
9 Kayserispor 22 8 7 7 30 29 31 +1
10 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
11 Sivasspor 22 7 6 9 29 23 30 +6
12 Fatih Karagümrük 22 8 8 6 29 31 30 -2
13 Galatasaray 22 7 9 6 27 31 27 -4
14 Giresunspor 22 7 10 5 21 22 26 -1
15 Kasımpaşa 22 6 10 6 27 30 24 -3
16 Göztepe 22 6 10 6 26 30 24 -4
17 Antalyaspor 22 6 11 5 23 34 23 -11
18 Çaykur Rizespor 22 6 13 3 21 39 21 -18
19 Altay 22 5 14 3 24 37 18 -13
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 Samsunspor 20 9 5 6 31 23 33 +8
7 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
8 Adanaspor 20 9 6 5 26 20 32 +6
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 20 8 10 2 23 29 26 -6
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 21 7 11 3 20 28 24 -8
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 22/01/2022 Sivasspor vs Fenerbahçe
 22/01/2022 Başakşehir FK vs Göztepe
 23/01/2022 Hatayspor vs Çaykur Rizespor
 23/01/2022 Kasımpaşa vs Kayserispor
 23/01/2022 Altay vs Konyaspor
 23/01/2022 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 23/01/2022 Giresunspor vs Alanyaspor
 23/01/2022 Galatasaray vs Trabzonspor
 04/02/2022 Kayserispor vs Hatayspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Eyüpspor vs Bursaspor
 05/02/2022 Keçiörengücü vs Samsunspor
 05/02/2022 Tuzlaspor vs Balıkesirspor
 05/02/2022 Bursaspor vs Altınordu
 05/02/2022 Denizlispor vs Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/01/2022 Adıyaman FK vs Ankaraspor
 26/01/2022 Afjet Afyonspor vs Somaspor
 26/01/2022 Diyarbekir Spor vs Van Spor FK
 26/01/2022 Ergene Velimeşe vs Bodrumspor
 26/01/2022 Etimesgut Belediyespor vs İnegölspor
 26/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Sivas Belediyespor
 26/01/2022 Niğde Anadolu FK vs 1461 Trabzon FK
 26/01/2022 Sakaryaspor vs Çorum FK
 26/01/2022 Serik Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 26/01/2022 Turgutluspor vs Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Hendek Spor
 29/01/2022 Bursa Yıldırımspor vs Arnavutköy Belediye
 30/01/2022 Artvin Hopaspor vs Elazığspor
 30/01/2022 Bergama Belediyespor vs Batman Petrolspor
 30/01/2022 Çatalcaspor vs Erbaaspor
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK - Hendek Spor Hendek Spor ligdeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Başkent Gözgözler Akademi FK yenilmez
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK - Hendek Spor Başkent Gözgözler Akademi FK ligde evindeki son 9 maçında hiç kazanamadı  Hendek Spor yenilmez
HABER ARA
YUKARI