Bugun...


DR. KEMAL KAMBUROĞLU

facebook-paylas
Neolibalizmin Yıkılışı Kaçınılmaz
Tarih: 21-01-2021 11:30:00 Güncelleme: 21-01-2021 11:30:00


Bu gün ABD’de yeni Başkan Joe Biden yemin ederek görevine başlıyor. ABD’de neler olacak bilemeyiz ama Biden’in başkanlığı sürecinde dünyada önemli değişikliklerin olacağı kuşkusuz. Biz kâhin falan değiliz ama stratejik öngörü eğitimimizin iyi olduğu söylenebilir. Biden döneminde ABD’nin vazgeçilmez çatışma politikalarının alanının yine Ortadoğu, Çin, Rusya olacağı bilinen durum. AB ile müttefikliğin Biden döneminde ön plana çıkması çok muhtemel. Ancak AB’nin bir güç odağı olmasına ABD’nin çok da fazla izin vereceğini düşünmemek lazım. ABD bu konuda “Sahayı ben çizerim, sen o çizdiğim sahanın içinde oynarsın. Dışına çıktığında maçı tatil ederim.” diyor yıllardır. 

 

Bizim asıl vurgulamak istediğimiz önümüzdeki dönemde dünyanın sosyo-ekonomik sisteminde olması muhtemel değişikliklerdir. Ekonomik sistemler sosyal yapıların temel oluşturucularından belki de en başta gelenidir. Sistem denilen kavram içinde barındırdığı değerler ile ayakta durur, hayatta kalır ve yaşar. Bu gün tüm dünyanın başına bela hale gelen Neoliberalizm baştan itibaren değersizlikler üzerine kurulmuş yoz bir ekonomik düzen idi. Lakin medya gücünün etkin kullanımı sayesinde oluşturulan “algı yönetimleriyle” 40 yıldan fazla bir süre dünyadaki insanların büyük çoğunluğunun gözlerini boyamayı başardı. 

Neoliberalizm aslında Friedrich August von Hayek tarafından ortaya koyulmuşsa da günümüz dünyasında asıl hayata geçiş dönemi Françis Fukayama ile başladı denilebilir. Dünyaca ünlü siyaset bilimcisi Françis Fukayama yazdığı kitaplarla Neoliberalizm teorilerinin öne çıkmasında etkili olmuştur. Çünkü Neoliberalizm, dünyayı etkisi altına alan bir ekonomik kriz döneminde ortaya çıkan  ekonomi modeliydi. Françis Fukayama da ''Tarihin Sonu ve Son İnsan'' adlı eserinde, tüm ülkelerin yeni bir ekonomik modele ihtiyaç duyduğunu ifade etmiştir. Neoliberalizmin esas aldığı temel serbest piyasa ve fırsat eşitliği olarak belirlenmişti. Lakin üretimin temel dört unsurundan bir olan sermaye giderek diğer üretim faktörlerini etkisi altına almış, devamında da büyük bir ekonomik yozlaşmayı beraberinde getirmiştir. Sürekli yozlaşarak ve giderek günümüze kadar gelen Neoliberalizm süreci toplumların büyük kesimlerinin daha çok yoksullaşmasına büyük sermayelerin ise daha fazla büyümesine neden olmuş bu durum da toplumlarda gelir dağılımı uçurumunun derinleşmesine neden teşkil etmiştir. Sözkonusu dönemde özellikle gelişmekte olan ülkelerde bu süreç aynı anda sosyal yozlaşmalara ve değerler kaybına sebep olmuştur. ABD dünyada “Neoliberalzmin” adeta en büyük temsilcisi konumunda olan ülkedir. Yukarıda işaret ettiğimiz “toplumlarda geniş kitlelerin yoksullaşması” dünyada beklenmeyen bir “pandeminin” ortaya çıkması ile daha da çarpıcı bir biçimde insanların yüzüne vurdu. Bu durum özellikle ABD’de geniş kitlelerin harekete geçmesine bir kıvılcımı yeterli kıldı ve ABD’nin tarihinde örneği olmayan “kongre baskını” yaşandı. Hatta ABD’de bir iç savaş bu günün en büyük kâbus durumunda. Çünkü ABD’deki kongre baskının esas nedeni Trump’u desteklemek görüntüsü altında yoksulluğa bir başkaldırı idi. 

Hamish McRae'nin Theldy Business’da yazdığı makalesinde belirttiği üzere “Sadece yüzyılda bir meydana gelen şeyleri adlandırmak zor. Ama pandeminin ciddiyeti ortaya çıktığında bile, pek çok kişi bunun mali sonuçlarını doğru şekilde kavrayamadı. Küresel ekonomi, barış zamanı bugüne kadarki en kötü darbesini alıyor.” Evet, doğru pek çok kişi bunun mali sonuçlarını kavrayamadı çünkü sosyal boyutunun ön plana çıkması mali boyutunun çok üzerinde olabilecekti. Sosyal boyutun sosyal patlamalar olarak tezahür edebileceği endişesi Neoliberalizmin en büyük savunucularının bile korkusu haline geldi ve Neoliberalizmin ömrünü doldurduğunu ifade etmeye başladılar. Osman Ulagay Hoca’nın da altını çizdiği gibi neoliberalizmin miadını doldurduğunu ilan eden kişi Davos toplantılarını düzenleyen Dünya Ekonomik Forumu’nun kurucu başkanı Klaus Schwab’dan başkası değil. Dünya Ekonomik Forumu’nun baş destekçisi olan iş dünyasının ve küresel elitlerin nabzını tutan kişiler arasında ayrıcalıklı bir konumda bulunan Dr. Schwab’ın, COVID-19 pandemisiyle gelinen noktada böyle bir çıkış yapma gereğini duymuş olması bu nedenle özel bir anlam kazanıyor. Bilindiği gibi Davos toplantıları Neoliberalizmin yol haritalarının çizildiği, bizde de merhum Özal’ın zamanında çok önem verdiği ve koşa koşa gittiği toplantılardı. Dr. Schwab, The Great Reset başlıklı yeni kitabında “Pandemi sonrasında zenginlerden yoksullara ve sermaye sahiplerinden emekçi kesime büyük bir kaynak transferi yaşanacak.” diyor. Bu büyük bir dönüşümdür. Yine aynı Dr. Schwab şöyle söylüyor  “Ben yıllardır sorumlu kapitalizmi savunuyorum. 

Şu anda iki dev sorunla karşı karşıyayız. Birincisi zenginlerle yoksullar arasındaki uçurumun giderek derinleşmesi, ikincisi iklim krizi. Şimdi bunlara bir de COVID-19 pandemisi eklendi. COVID-19 krizinden en fazla zarar gören iki ülkenin, yani ABD ile İngiltere’nin, neoliberalizmin en etkili olduğu ülkeler olduğu da bir gerçek. Pandemi krizi neoliberalizmin miadının dolduğunu göstermiştir… Değişmesi gereken şeylerin başında neoliberal ideoloji geliyor. Kökten-serbest-piyasacılık işçi haklarını erozyona uğratmış ve iş güvenliğini yok etmiş, devletin ekonomideki rolünü sıfırlamış, vergiden kaçınmayı özendirmiş ve devasa boyutta yeni küresel tekellerin oluşmasına yol açmıştır. Kapitalizmi yaşatabilmek için neoliberal ideolojiden kurtulmak şart haline gelmiştir.” Görüldüğü üzere dünya yeni bir ekonomik sistem sürecinin eşiğinde ve ancak bir sistem değişikliği ile ülkelerde sosyal barışın sağlanarak devam ettirilebileceği düşünülüyor. Zaten tüm ekonomik sistemler “büyük kırılmalar” sonucu değişmiştir. 

Covit-19 da dünyanın yaşadığı o büyük kırılmalardan biridir. Neoliberalizmin sürekliliği gerçekte de asla mümkün değildi zaten. Çünkü insan doğasına aykırı birçok olguyu içinde barındırıyordu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk salt Neoliberal bir ekonominin ülkeleri bir gün felakete sürükleyebileceğini yüz yıl evvel öngörmüş olduğundan kamu ve özel sektörün içinde birlikte yer bulduğu  “devletçilik – yani planlı karma ekonomi” ilkesini Cumhuriyetin temel taşlarından bir olarak hayata geçirmişti. Hem sermayenin yani özel sektörün hem de kamunun ekonomik yapı nedeniyle dingin ve dengeli bir yaşam sürebilmesi için “Planlı Karma Ekonomi” sisteminin yaşama geçirilmesi kaçınılmazdır. ABD bile böyle bir sistemi veya benzerini benimserse hiç şaşırmamak gerekir.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 25 17 5 3 50 19 54 +31
2 Beşiktaş 25 17 5 3 56 26 54 +30
3 Fenerbahçe 25 16 6 3 47 27 51 +20
4 Trabzonspor 25 14 5 6 32 24 48 +8
5 Alanyaspor 25 12 7 6 40 24 42 +16
6 Hatayspor 25 12 7 6 42 30 42 +12
7 Gaziantep FK 26 10 6 10 37 29 40 +8
8 Fatih Karagümrük 25 10 8 7 39 34 37 +5
9 Antalyaspor 25 7 6 12 24 29 33 -5
10 Göztepe 25 8 9 8 35 31 32 +4
11 Konyaspor 25 8 10 7 32 30 31 +2
12 Sivasspor 24 7 7 10 28 29 31 -1
13 Yeni Malatyaspor 26 7 9 10 33 35 31 -2
14 Kasımpaşa 25 8 12 5 29 40 29 -11
15 Çaykur Rizespor 25 6 10 9 30 42 27 -12
16 Kayserispor 25 6 12 7 17 30 25 -13
17 BB Erzurumspor 25 6 12 7 24 39 25 -15
18 Başakşehir FK 25 6 13 6 28 44 24 -16
19 Denizlispor 26 5 15 6 23 46 21 -23
20 Gençlerbirliği 25 5 14 6 21 46 21 -25
21 MKE Ankaragücü 24 5 14 5 27 40 20 -13
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 23 16 2 5 38 14 53 +24
2 Samsunspor 23 14 2 7 41 21 49 +20
3 İstanbulspor 23 13 6 4 45 26 43 +19
4 Altınordu 23 12 6 5 35 30 41 +5
5 Adana Demirspor 23 11 6 6 38 23 39 +15
6 Ankara Keçiörengücü 23 11 7 5 30 16 38 +14
7 Altay 23 12 9 2 39 28 38 +11
8 Tuzlaspor 23 11 7 5 31 28 38 +3
9 Bandırmaspor 23 9 10 4 28 27 31 +1
10 Bursaspor 23 9 10 4 35 36 31 -1
11 Ümraniyespor 23 8 8 7 27 31 31 -4
12 Adanaspor 23 7 11 5 32 33 26 -1
13 Menemenspor 23 6 9 8 28 37 26 -9
14 Balıkesirspor 23 6 11 6 23 32 24 -9
15 Boluspor 23 6 12 5 21 27 23 -6
16 Akhisarspor 23 5 14 4 20 39 19 -19
17 Ankaraspor 23 3 15 5 13 37 14 -24
18 Eskişehirspor 23 1 15 7 15 54 7 -39
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 25 18 2 5 57 18 59 +39
2 Van Spor 25 14 6 5 40 23 47 +17
3 Bodrumspor 25 13 6 6 56 34 45 +22
4 Sakaryaspor 25 12 4 9 41 26 45 +15
5 Kırşehir Belediyespor 25 12 6 7 33 19 43 +14
6 Turgutluspor 25 14 10 1 34 38 43 -4
7 Serik Belediyespor 25 10 6 9 40 32 39 +8
8 Kırklarelispor 25 9 5 11 29 21 38 +8
9 Etimesgut Belediyespor 25 10 8 7 33 25 37 +8
10 Tarsus İdman Yurdu 25 10 9 6 36 32 36 +4
11 Pendikspor 25 11 12 2 44 31 35 +13
12 Pazarspor 25 10 11 4 37 39 34 -2
13 Sivas Belediyespor 25 8 8 9 39 32 33 +7
14 Karacabey Belediyespor 25 9 10 6 31 30 33 +1
15 1922 Konyaspor 25 7 13 5 31 33 26 -2
16 Bayburt Özel İdare Spor 25 8 15 2 29 43 26 -14
17 Kastamonuspor 25 6 13 6 22 37 24 -15
18 Mamak FK 25 6 14 5 24 63 23 -39
19 Elazığspor 25 7 15 3 32 51 21 -19
20 Kardemir Karabükspor 25 1 22 2 10 71 2 -61
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 20 13 2 5 26 12 44 +14
2 1928 Bucaspor 20 12 2 6 38 14 42 +24
3 Yeşilyurt Belediyespor 20 13 5 2 32 13 41 +19
4 Arnavutköy Belediye 20 10 5 5 30 19 35 +11
5 Ofspor 20 9 5 6 27 24 33 +3
6 Belediye Derincespor 19 7 4 8 29 17 29 +12
7 Artvin Hopaspor 20 7 8 5 26 33 26 -7
8 Edirnespor 20 6 7 7 23 24 25 -1
9 Fatsa Belediyespor 19 6 7 6 15 19 24 -4
10 Kızılcabölükspor 20 5 8 7 19 24 22 -5
11 Payasspor 20 5 9 6 23 28 21 -5
12 Nevşehir Belediyespor 20 5 10 5 19 20 20 -1
13 Antalya Kemerspor 20 5 10 5 18 33 20 -15
14 1877 Alemdağspor 19 5 10 4 23 34 19 -11
15 Çankaya FK 19 5 11 3 13 29 18 -16
16 Manisaspor 20 1 11 8 14 32 11 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/02/2021 Fatih Karagümrük vs Alanyaspor
 27/02/2021 Hatayspor vs MKE Ankaragücü
 27/02/2021 Antalyaspor vs Başakşehir FK
 27/02/2021 Çaykur Rizespor vs Sivasspor
 27/02/2021 Galatasaray vs BB Erzurumspor
 28/02/2021 Göztepe vs Kasımpaşa
 28/02/2021 Trabzonspor vs Fenerbahçe
 02/03/2021 Gaziantep FK vs Gençlerbirliği
 02/03/2021 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 03/03/2021 BB Erzurumspor vs Fatih Karagümrük
 02/03/2021 Yeni Malatyaspor - Beşiktaş Beşiktaş ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Beşiktaş yenilmez
 03/03/2021 Başakşehir FK - Konyaspor Başakşehir FK ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Konyaspor yenilmez
 03/03/2021 Sivasspor - Hatayspor Hatayspor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Hatayspor yenilmez
 03/03/2021 Sivasspor - Hatayspor Sivasspor ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 03/03/2021 MKE Ankaragücü - Galatasaray Galatasaray ligdeki son 7 maçını kazandı  Galatasaray kazanır
 03/03/2021 Kayserispor - Çaykur Rizespor Çaykur Rizespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Kayserispor yenilmez
 03/03/2021 MKE Ankaragücü - Galatasaray MKE Ankaragücü ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Galatasaray yenilmez
 04/03/2021 Kasımpaşa - Trabzonspor Trabzonspor ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 04/03/2021 Fenerbahçe - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/02/2021 Altınordu vs Ümraniyespor
 27/02/2021 Adana Demirspor vs Bandırmaspor
 28/02/2021 Ankara Keçiörengücü vs Samsunspor
 28/02/2021 Bursaspor vs Akhisarspor
 28/02/2021 Eskişehirspor vs İstanbulspor
 28/02/2021 Giresunspor vs Altay
 01/03/2021 Tuzlaspor vs Adanaspor
 01/03/2021 Menemenspor vs Boluspor
 01/03/2021 Balıkesirspor vs Ankaraspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/03/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Kastamonuspor
 04/03/2021 Bodrumspor vs Van Spor
 04/03/2021 Elazığspor vs 1922 Konyaspor
 04/03/2021 Karacabey Belediyespor vs Pazarspor
 04/03/2021 Kardemir Karabükspor vs Turgutluspor
 04/03/2021 Kırşehir Belediyespor vs Kırklarelispor
 04/03/2021 Mamak FK vs Tarsus İdman Yurdu
 04/03/2021 Pendikspor vs Eyüpspor
 04/03/2021 Serik Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 04/03/2021 Sivas Belediyespor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/03/2021 Artvin Hopaspor vs Arnavutköy Belediye
 03/03/2021 Çankaya FK vs Antalya Kemerspor
 03/03/2021 Fatsa Belediyespor vs Edirnespor
 03/03/2021 Kızılcabölükspor vs Diyarbekirspor
 03/03/2021 Nevşehir Belediyespor vs Belediye Derincespor
 03/03/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Ofspor
 03/03/2021 1877 Alemdağspor vs Manisaspor
 03/03/2021 1928 Bucaspor vs Payasspor
 03/03/2021 Artvin Hopaspor - Arnavutköy Belediye Artvin Hopaspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 03/03/2021 Çankaya FK - Antalya Kemerspor Çankaya FK ligde evindeki son 6 maçını kaybetti  Antalya Kemerspor kazanır
 03/03/2021 1877 Alemdağspor - Manisaspor 1877 Alemdağspor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
 03/03/2021 Kızılcabölükspor - Diyarbekirspor Diyarbekirspor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Diyarbekirspor yenilmez
HABER ARA
YUKARI