Bugun...


ÖZER ATAÇ

facebook-paylas
R E S E N (*)
Tarih: 04-12-2022 16:41:00 Güncelleme: 04-12-2022 17:14:00


R E S E N (*)

Bedenimiz iki şekilde işlev görür;istem dışı ve istemli yönelişler. Beynimize bağlı sinirsel komutada   istem dışı işleyiş, insan bedeninin yüzde doksanı; istemli olanlar ise yüzde onu oluşturuyor. İç organlarımız, tükürük bezleri, hormonal salgılar; antikor üretimi, bağışıklık sistemimiz, dengeleme özelliğimiz…bunların hepsi, bilinen irademizden bağımsız işleyen özelliklilerimizdir.

Bizler bedenimizin dışında yaşamımızı ilgilendiren sorunlara çözüm arar, çeşitli engelli girişimlerle uğraşırken; onların baskısı, stresi ve yakıcı etkilerinin sirayet ettiği içimizin istem dışı işletimi; bedenin yüzlerce faaliyetini bozmadan, önlemler oluştururken, olası hasarları tolere etmek için organların rutin çalışmasına uyum sağlaması, insana özündeki  mucize olarak yeter (**).

*

Demek ki tolere etmek (tahammül; hoş görü değil!), özümüzde var. Fakat güç perestliğin haydutluğu, onu; insanın- insan,  insanın doğa ile ilişkisinde   çoğunlukla  bastırılmış durumda;  her şeye rağmen tolere etmek hala içimizde; bu yüzden, ‘kaybedilen erdemler yok olmuyor”,  desek yeridir.

Çoğunlukla içimizdeki mucizelerin farkında ve değerinde değiliz; saptaması, bizi doğal olarak dışımızdaki mucizelere inanmama eğilimine düşürüyor.İçimizin farkına varmadığımızdan, dışımızdakilere  özenli olmuyoruz.

*

Sağlığını yitiren insanların öğütleriyle değil; hastalandığımızda sağlığımızın kıymetini biliyoruz. Sonra yine sağlığına kavuşanların çoğunluğu, kazandıkları iç hassasiyetlerini yitirmeleri, iradi zayıflıklarından ötürüdür. Sağlıklıyken, sağlığımızın kıymetini bilmiyoruz. Çünkü içimizde neler olduğunu, içimizi “kime” teslim ettiğimizi bilmeden; dışımızda “fetihlere” koşturuluyoruz. Hepimiz bu koşturulmaları, tıpkı istemsiz sinir  işletimimiz gibi hem türlerimizin ele geçirdiği güç/kudret, ardından sökün eden arsızlık sarmalından kaynaklandığını biliyoruz.

Güç, kudret; tıpkı para gibi kimliğimizi doğrudan etkileyen enerjiye sahip; para çoğalıp ihtiyaçları, olası gelecek kaygılarını yatıştırıp aştıkça; kişi bireysel kaygılarını hakimiyet iştahıyla değiştirir. Ardından  çoğalttığı paranın  nesnesi, para ise kişinin sahibi olur.    

Ne hazindir ki idealin özneleşmesi gibi paradoksallık, dünyamızda çok yaygın. İnsanlığı aşan, onu nesneleştiren  ideayı; insanlığın önüne koyulması hep savaş sebebi olmuştur. Oysa bu tür yaygın idealar, güncel, insani, kişisel sorumluluklarımızın tehirinden kaynaklanıyor.‘Güncelin hakkını vermeyen,  ufuk icad edermiş’. Lakin hem güncel, hem de ufuk zamanını bekler; her ikisi de takdirle yerindedir; şimdinin hakkını vermeyen, ufuktakinin hakkını veremez.  

*

İnsan iradesi, canlı organizmalar için devrim hükmündedir.İrade maddenin milyarlarca yıllık “çabasının” billurlaşmış halidir. İnsanlık yer yüzünde, “küresel kazaya” uğramazsa iradi gelişimi sürecek. Bu belirleme, insan merkezlidir; yeryüzündeki diğer canlılara göre hiyerarşiktir. Kritik olan, insanın kıyaslayıcı aklı ve geliştirici zihinsel soyutlama yeteneğinin ortaya çıkması ve sürdürülmesidir.

*

Nietzsche,  ‘Tarihin Yaşam için Yararı ve Sakıncası’ eserinde ifade ettiği gibi: “Ot yiyerek  gelip geçen sürülere bakınca; onların ne dünün ne de bu günün ne anlama geldiğini bilmediği görülüyor. Onların belleği yoktur; tarihsizi bir şekilde yaşarlar. İnsan türünün belleğinde neşe , keder dolu uzun  bir tarih vardır. Bir toplum, tarihsel bilincin aşırı yüküne maruz kalırsa; bu o toplumun,  yaratıcılığını zayıflatır; diğer taraftan, tarihsel bakış açısından  yoksun ise bakış açısı ancak Alp Dağları’nın eteklerindekiler kadar olabilir. Gerçekten de tarihsel kültürümüze diyalektik açıdan bakmalıyız.”

Toplumların yaratıcılığını engelleyen acı dolu tarihleriyse; bundan en başta kendilerinin sorumlu olduğunu; yönetimlerinde, kişilerden bağımsız, kendiliğinden işleyen ortak ilkeler inşa edemediklerini; krallarının bu ilkesizlikle hükümran olduğunu; yapılması gerekenlerin; doğal, insani, adil, toplumsal gelişime yönelik olması yerine; tebanın el açmasına, boyun bükmesine, lütuf beklemesine bağlandığı coğrafyalardaki insan belleği; bilimsel soyutlama, çıkarsama yeteneği oluşturamayacak şekilde; yokluk, sömürü, acı, keder ile dolduğunu;koyun alegorisinden çıkaran  Nietzshe nin gözlemi, öyle çarpıcı ki bugün dahi, BM topluluğunun zorbalık karşısındaki  edilgenliğine, zulme uğrayanların el açarak teslimiyet göstermesi, insanlığın çözemediği düğümün(***)  hala aktif olduğunu göstermektedir.

*

İstem dışılık, varlığın somut olarak,  insanın gelişiminde ilk hız etkisine sahiptir.

Bu şu demektir: Atom ve altı evrenin kesiksiz devinimi, yeni elementlerin, yeni elementler yeni birleşimlerin, onlar da yeni organizmaların oluşumunu sağlıyor. Bu sağlama, basit canlı tipinden başlayarak; niteliksel sıçramalar ile bakteriler; böcekler, hayvanlar ve insana kadar kademeli şekilde gelişiyor.

İnsan mevcut haliyle, gezegenimizin sayılan bütün aşamaların zirvesini teşkil ediyor. Tabii ki bu süreç,  her zaman ve her yerde devam etmekte. Diğer taraftan, insanın kendi içinde varlığını sürdürmesi için  istem dışı faaliyetleri devam ederken; onların sağladığı ilk hızla dünyayı, çevresini, medeniyeti inşa ediyor. Bedenindeki yüzde doksan oranındaki istem dışılık; insanın doğaya  yönelik zihinsel, fiziksel ve kolektif faaliyetle tersine dönüyor; doğaya karşı istemli yani iradi faaliyeti sürekli artıyor.

*

İrade evrimseldir; varlığın, yeryüzünde bilinen boyut içerisinde  insanın, niteliksel düzeyini gösterir. İnsanın en önemli özelliği iradesidir. Bunun doğrulamasını, tüm olumsuz yöneliş ve eylemlerine karşın, kurup geliştirmekte olduğu medeniyetlerde  görüyoruz.  Öyle ki milyonlarca  bireysel iradenin; bütünlüğe, ortak ihtiyaçlara   yönelik organizasyon çabası, kırılmalara rağmen  kesilmeden sürüyor.

İrademiz her belirlemede, her kararımızda kendini aşamalı eğitime sokar. Böyle kişiler, geçici ve kalıcı yararları tecrübeyle bilir; iradenin olumsuz eğilimleri tehditkâr silaha dönüşür. Tersine olumlu eğilimler,   bütünlüğü kavrar, zamanın hakkını vererek,  uzağı şimdiden kurar.

Bu ayrım insanlığın neredeyse “makus talihi” kadar önemlidir.

Çünkü insanlığın her türlü kabiliyet ve kurgu yeteneği iradesinin sevkine   bağlıdır.

*

Çok bilinen,  fakat sosyal olumsuz sonuçlar zincirine yol veren  bir deyiş şöyledir:

Ağlamayan çocuğa meme vermezler!”

Bu söz  meşhur hatalarımızın başındadır.  

‘Neresi doğru ki’, diyerek;  önce, “ağlamadan, ağlatmadan”  başlayalım:

Ağlamak duygusal dışa vurumdur. Yoksunluk, kavuşma aşkınlığından kaynaklanır. Onu güncel taleplerimizi sağlayan karşılayan etmen olarak görmemeliyiz. Yanı sıra, ağlamayı güncelleştirme yani doğal yatağından çıkarıp, sahteliğe zorlama, maske olarak kullandırma   büyük hatadır.   

*  

Bir çocuk düşünün; şayet konuşamayacak durumdaysa; doğal ihtiyaçları “istemsiz” kendiliğinden, ebeveyni tarafından gözetilmesi gerekir. Bu rüşte sahip olmayanlar, ebeveyn olabilir mi;  olduklarında,  toplumlarına hatta kendilerine yarar sağlayabilir mi?

Gelin cevabı birlikte arayalım:

Evlenip, çocuk edinmek, hem toplumsal, hem ailevi, hem de  insani sorumluluk almaktır.

Ebeveyn çocuğunu beslemesi için onun ağlaması gerektiği çıkarımı; toplumun geleceği olan çocukları, bebeklikten başlayarak  istemeye, istekleri için yakarmaya koşulama değil midir?!

Diğer taraftan, ebeveynin çocuğuna süt verip beslenmesini; her şeyi ile aciz bebeğin, çalar saat gibi yakarmasına, ağlamasına bağlanması; annelik görevini böyle hatırlaması;  onun ve ileride toplumda yer alacak   çocuğun;  her türlü eğitimsel, mesleki girişimde öne çıkmak,  seçilmek, iş görmek için kan bağı kurmak (yakınlık, hemşerilik), aracı koymak, adam sokmak vs., gibi vicdani-adil toplum  oluşumunu engelleyen yönelimlerde bulunması;nböyle yönelimlerin kitleselleşmesi,ninsanlık ve toplumsal ülkü adına telafisi imkansız kayıplar doğurmaz mı?!

Toplumda bireysel hak edişlerin, yöneticilerin belirlenmesi, yardımlaşma etkinlikleri, her çeşit görevlendirme,  görev alma gibi faaliyetler; toplumun kolektif bilinç altında  “ağlamaya”, istemeye,…açıksa; kısaca liyakat dışılıktan etkileniyorsa; bu etkinin zararlar ve  yıkımları sayılamaz.

*

Her düzeyde görev , sorumluluk  en yalın şekilde liyakat  ile sağlanır.

Eğitim, bilgi, tecrübe; bunların uyumu ve paylaşımından güçlenerek ortaya çıkacak samimiyet, dürüstlük  değerlerinin toplamı olan liyakat; toplumsal organizasyonların, en alttan en üste kadar  tüm aşamalarında gerek yeter şarttır.

Özetle bütün toplumsal ilişkilerimizde,  ‘gerek’,  iradeyi;  ‘yeterlik’,  liyakati;  ‘şart’ ise resen(bağımsız başına)işlerliği yerleştirerek; güncel sorumluğumuzu dolayısıyla geleceğimizin hakkını vermiş olacağız.  

(*) Ar. r’san (zarf), kendi başına, baş, kafa, reis (Aram, re’şa; Akad, ra’şu)

(**)Tolere; hoş görü, müsamaha.Hedef anlam Fransızca tolerance, ‘tahammül’ etmek fiilinden+entia ekiyle türetilmiştir.Latince aynı anlama gelen tolerare fiilinden alıntıdır. Yunanca tello,tol, ’kalkmak, kaldırmak’, telos ‘vergi’.

(***) Gordiyon düğümü; Büyük İskender’e atfedilen bir söylencedir. Genellikle çözümü zor bir sorunun kaba kuvvetle halledilmesi metaforu olarak kullanılır. Köylü Midas’ın babası Gordiyos’un kağnısı insanlığın ilkel dürtülere teslimiyetinin sembolüdür.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 21 16 2 3 45 16 51 +29
2 Fenerbahçe 21 14 4 3 52 24 45 +28
3 Başakşehir FK 21 12 5 4 32 21 40 +11
4 Beşiktaş 20 11 3 6 38 22 39 +16
5 Adana Demirspor 21 10 3 8 40 22 38 +18
6 Trabzonspor 21 11 5 5 33 27 38 +6
7 Kayserispor 21 10 9 2 33 29 32 +4
8 Konyaspor 21 6 6 9 24 22 27 +2
9 Gaziantep FK 21 6 8 7 31 29 25 +2
10 Alanyaspor 21 6 8 7 32 39 25 -7
11 Fatih Karagümrük 20 5 7 8 41 40 23 +1
12 MKE Ankaragücü 20 6 10 4 24 31 22 -7
13 Kasımpaşa 21 6 11 4 27 40 22 -13
14 Sivasspor 21 5 10 6 25 31 21 -6
15 Antalyaspor 20 6 11 3 26 35 21 -9
16 Giresunspor 21 5 10 6 20 38 21 -18
17 Hatayspor 20 5 10 5 18 38 20 -20
18 İstanbulspor 21 5 13 3 21 44 18 -23
19 Ümraniyespor 21 3 13 5 26 40 14 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 21 11 2 8 36 18 41 +18
2 Eyüpspor 21 12 4 5 28 17 41 +11
3 Bodrumspor 21 11 5 5 34 21 38 +13
4 Keçiörengücü 21 10 4 7 33 24 37 +9
5 Pendikspor 21 9 5 7 29 15 34 +14
6 Çaykur Rizespor 20 8 2 10 27 15 34 +12
7 Bandırmaspor 20 9 4 7 32 27 34 +5
8 Sakaryaspor 21 11 9 1 34 32 34 +2
9 Boluspor 21 9 5 7 25 23 34 +2
10 Göztepe 21 9 8 3 21 17 30 +4
11 Manisa FK 20 7 5 8 25 25 29 0
12 Adanaspor 21 5 9 7 31 34 22 -3
13 Altay 21 5 8 8 23 27 20 -4
14 Tuzlaspor 21 5 12 4 24 33 19 -9
15 Erzurumspor FK 21 5 10 6 22 32 18 -10
16 Altınordu 21 4 12 5 19 35 17 -16
17 Yeni Malatyaspor 21 4 10 7 21 34 16 -13
18 Gençlerbirliği 21 3 14 4 25 41 13 -16
19 Denizlispor 21 4 13 4 20 39 13 -19
Takım O G M B A Y P AV
1 Kocaelispor 22 14 2 6 43 21 48 +22
2 Bucaspor 1928 22 13 3 6 36 12 45 +24
3 1461 Trabzon FK 22 12 3 7 27 13 43 +14
4 İskenderunspor A.Ş. 22 11 4 7 31 19 40 +12
5 Van Spor FK 22 11 4 7 30 18 40 +12
6 Karacabey Belediye Spor 22 10 3 9 28 17 39 +11
7 Ankara Demirspor 22 10 5 7 33 16 37 +17
8 Zonguldak Kömürspor 22 10 8 4 25 26 34 -1
9 Serik Belediyespor 22 9 6 7 31 25 31 +6
10 Kırklarelispor 22 7 6 9 22 19 30 +3
11 Etimesgut Belediyespor 22 6 9 7 23 30 25 -7
12 Kırşehir FSK 22 5 8 9 19 25 24 -6
13 Sarıyer 22 5 8 9 24 32 24 -8
14 Adıyaman FK 22 5 9 8 22 27 23 -5
15 Kastamonuspor 22 6 11 5 20 29 23 -9
16 Fethiyespor 22 6 11 5 22 33 23 -11
17 Uşak Spor 22 4 13 5 17 34 17 -17
18 Balıkesirspor 22 4 13 5 15 32 14 -17
19 Diyarbekir Spor 22 2 12 8 18 37 14 -19
20 Pazarspor 22 1 13 8 13 34 11 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 20 13 3 4 26 11 43 +15
2 52 Orduspor FK 20 12 3 5 32 17 41 +15
3 Karaköprü Belediyespor 20 11 4 5 26 14 38 +12
4 Karşıyaka 20 10 4 6 25 12 36 +13
5 Belediye Derincespor 20 9 4 7 25 21 34 +4
6 Belediye Kütahyaspor 20 8 3 9 27 19 33 +8
7 Nevşehir Belediyespor 20 9 5 6 28 23 33 +5
8 Hacettepe 1945 20 8 7 5 30 24 29 +6
9 Ağrı 1970 Spor 20 7 5 8 19 15 29 +4
10 Çatalcaspor 20 7 8 5 25 22 26 +3
11 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 20 5 9 6 19 26 21 -7
12 1922 Konyaspor 20 6 11 3 22 31 21 -9
13 Elazığspor 20 5 9 6 21 31 21 -10
14 1954 Kelkit Bld.Spor 20 3 6 11 14 18 20 -4
15 Şile Yıldızspor 20 2 8 10 16 27 16 -11
16 Edirnespor 20 5 14 1 15 31 16 -16
17 Yomraspor 20 3 11 6 13 23 15 -10
18 Eskişehirspor 20 3 12 5 22 40 14 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2023 MKE Ankaragücü vs Fatih Karagümrük
 04/02/2023 Sivasspor vs Beşiktaş
 04/02/2023 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 05/02/2023 İstanbulspor vs Alanyaspor
 05/02/2023 Hatayspor vs Kasımpaşa
 05/02/2023 Galatasaray vs Trabzonspor
 06/02/2023 Ümraniyespor vs Adana Demirspor
 06/02/2023 Fenerbahçe vs Konyaspor
 06/02/2023 Giresunspor vs Kayserispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/02/2023 Altay vs Adanaspor
 04/02/2023 Bandırmaspor vs Denizlispor
 04/02/2023 Erzurumspor FK vs Tuzlaspor
 04/02/2023 Boluspor vs Pendikspor
 04/02/2023 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 05/02/2023 Manisa FK vs Samsunspor
 05/02/2023 Gençlerbirliği vs Göztepe
 05/02/2023 Sakaryaspor vs Keçiörengücü
 06/02/2023 Eyüpspor vs Bodrumspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2023 Ankara Demirspor vs Bucaspor 1928
 04/02/2023 Diyarbekir Spor vs Fethiyespor
 04/02/2023 Etimesgut Belediyespor vs Balıkesirspor
 04/02/2023 İskenderunspor A.Ş. vs 1461 Trabzon FK
 04/02/2023 Karacabey Belediye Spor vs Pazarspor
 04/02/2023 Kastamonuspor vs Uşak Spor
 04/02/2023 Kırşehir Futbol Spor Kulübü vs Serik Belediyespor
 04/02/2023 Kocaelispor vs Sarıyer
 04/02/2023 Van Spor FK vs Adıyaman FK
 04/02/2023 Zonguldak Kömürspor vs Kırklarelispor
 08/02/2023 Kırklarelispor - Serik Belediyespor Serik Belediyespor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kırklarelispor yenilmez
 08/02/2023 Bucaspor 1928 - Kocaelispor Kocaelispor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Kocaelispor yenilmez
 08/02/2023 Balıkesirspor - Kastamonuspor Balıkesirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Kastamonuspor yenilmez
 08/02/2023 1461 Trabzon FK - Diyarbekir Spor 1461 Trabzon FK ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  1461 Trabzon FK yenilmez
 08/02/2023 Zonguldak Kömürspor - Van Spor FK Van Spor FK ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Van Spor FK yenilmez
 08/02/2023 Fethiyespor - Karacabey Belediye Spor Fethiyespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Karacabey Belediye Spor yenilmez
 08/02/2023 1461 Trabzon FK - Diyarbekir Spor Diyarbekir Spor ligde deplasmandaki son 12 maçında hiç kazanamadı  1461 Trabzon FK yenilmez
 08/02/2023 Pazarspor - Etimesgut Belediyespor Pazarspor ligde evindeki son 12 maçında hiç kazanamadı  Etimesgut Belediyespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/02/2023 Şile Yıldızspor vs Karşıyaka
 05/02/2023 Edirnespor vs Karaköprü Belediyespor
 05/02/2023 Belediye Derincespor vs Yomraspor
 05/02/2023 Belediye Kütahyaspor vs Çatalcaspor
 05/02/2023 Elazığspor vs Ağrı 1970 Spor
 05/02/2023 Hacettepe 1945 vs Eskişehirspor
 05/02/2023 Nevşehir Belediyespor vs Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü
 05/02/2023 Yeni Mersin İdman Yurdu vs 52 Orduspor FK
 05/02/2023 1922 Konyaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 05/02/2023 Yeni Mersin İdman Yurdu - 52 Orduspor FK 52 Orduspor FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  52 Orduspor FK yenilmez
 05/02/2023 Elazığspor - Ağrı 1970 Spor Elazığspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Ağrı 1970 Spor yenilmez
GAZETEMİZ

HABER ARA
YUKARI