Bugun...


TARIK SEZAİ KARATEPE

facebook-paylas
Salgın: Bir Kainat Duyarsızlığı!
Tarih: 02-01-2021 12:19:00 Güncelleme: 02-01-2021 12:19:00


Evren, var olduğunda temiz havayla, suyla, toprakla, rüzgarla… donatıldı. Bitkiler, ağaçlar… boy verdi. Canlı çeşitliliği sardı her yanı. İnsan ırkı bu iklimin ortasında buluverdi kendini.

Berrak, saf, kullanılabilir bilgi ile güçlendirilen insanoğlu, kendisi ile ve çevresi ile dostane bir ilişki geliştirdi.

Daha ilk anda konuşmayı, okumayı, yazmayı, giyinmeyi, barınmayı, avlanmayı, yemek yapmayı… öğrendi.

Kendine yettiği kadar üretti, tüketti. Çevresiyle bir ve beraberdi. Yaşamı organikti.

Evlendi, çoğaldı.

Nice yüzyıllar sonra, toprağın, ekinin ve insanın genleriyle oynayan fıtrata aykırı bir yaşam biçimi ortaya çıktı. Kainata meydan okuyan bu yapı, GDO’nun temellerini attı.

GDO’nun sebep ya da sonuç olduğu üreme sorunları meydana geldi.

Sezaryenle ilk doğumlar başladı. 2 ya da 3 sezaryen doğumdan sonra, doğumun ölümcül hal alması gibi etkileri nüksetti. Kadının doğurganlığı sonlandırıldı.

Bir diğer toplumsal tehdit de cinsel yönelim sapkınlığı idi. O güne değin karşıt cinslerin evlilik yolu ile birlikteliğinin yerini, aynı cinsten haz almak gibi lokal ama etkisi büyük bir travma aldı.

Böylece bir grup insan, ilk salgının hem müsebbibi hem kurbanı oldu. Nedenlerini araştıran kimileri, tohum saklamaya ve gelecek nesilleri kurtarmaya kalkıştı.

Çünkü eşcinselliğin tek sorumlusu olarak genetiği değiştirilmiş organizmalar gösterildi.

lgbt, yeryüzüne hızlı bir biçimde yayıldı.

Kimi korumacı politikalar da eşcinselliği güvenli bir liman haline getirdi. Fakat cinsel yolla bulaşan hastalıklar, belirgin bir biçimde artınca, ‘bana dokunmayan yılan’ pek çok insana dokunmaya başladı. HIV virüsü, AIDS’in bulaş merkezi oldu.

Salgın hastalıkların ilk bilineni Tifüs, sonuncusu  MERS iken, bugün en güncel ve yaygın olanı Covid-19.

Hayvan popülasyonunun artması ile ortaya çıkan yemek çeşitliliği, yeni arayışlara neden oldu.

Çiğ yemek, az pişmiş yemek ve sağlığa zararlı hayvanları yemek, önce çevre sorunlarına, sonra da hayvandan insana ve insandan insana bulaşan salgınlara neden oldu.

Hijyenin bireyden topluma giden bir sorumluluk olduğu arkaplana atılarak, uluorta kesilen hayvanlardan etrafa yayılan kimi hastalıklar ortaya çıktı.

Buna bir de, tarım ilaçlarıyla katledilen hayvanların meydana getirdiği boşluk eklenince, kedinin fareyi kovaladığı bir döngüden, farenin insanı kemirdiği yeni bir safhaya geçildi.

Doğaya ait olan hayvanların; ormanlardan, denizlerden, dağlardan getirilerek sergilenmesi ve doğal ortamdan koparılmasıyla da koku, temas… gibi sonuçlar ortaya çıktı.

Bitkilere ve hayvanlara ait alanların gaspı ile de, zamanla tarımsal alanlar azaldı. Şehirler, tabiat katliamına sahne oldu.

Kimi suların kutsal kabul edilmesi de başlı başına bir sorun oluşturdu.

Milyarlarca ton dışkının, fabrika atıklarının döküldüğü Ganj başta olmak üzere pek çok nehirde yıkanan(!) milyonlar, daha ilk temasta pek çok hastalığa maruz kaldı ve hamile ölümlerin nehre atılmasıyla da ağır bir salgın her yanı kapladı.

Nükleer atıkların döküldüğü Karaçay nehri gibi SSCB döneminden kalma sorunlar da, hem bugün yaşayanları hem de gelecek nesilleri tehdit eder hale geldi.

 

Ata gelenekleri ve kadercilik de salgını tetikledi. Hatta salgından rahmet çıkarmak gibi psikososyal düşünce alanları da oluştu.

Oysa Peygamber Efendimiz buyurmuştu ki:

Salgın olan yere girmeyiniz. Salgın mahallinde iseniz çıkmayınız!

Bugün dünyadaki 7 milyon Covid-19 hastasının, sadece bir kişinin yer değiştirmesiyle bu hastalığa maruz kaldığı unutulmamalı.

Daha dramatik olanı, salgından korunmak için mücadele eden ve uyarıcılık görevi yapan kimi insanların ukalalık ve kahinlik suçlamalarıyla karşı karşıya kalmış olmalarıdır.

Salgını artıran sebeplerden biri de, demografik yapıyı değiştirme çalışmalarında iskan edilen toplulukların hastalık taşıyıp taşımadıklarının tespit edilmemesidir.

Buna, savaş bölgelerinden dönen askerler de dahildir.

Özellikle veba salgınını tetikleyen şey, ticaret yoluyla getirilen yünlü giysilere yuva yapmış bakterilerdir.

Tabii sonucu olarak da halk sağlığı kavramı ortaya atıldı.

Veba, konut anlayışını da değiştirdi. Bakteri üreten saman tavanlı evler; yerini kiremitli, tuğlalı… çatılara bıraktı.

Ardından şehirleşmede ilkler yaşandı. Kaldırımlar, aydınlatma sistemleri…

Veba, bunun yanı sıra hurafeleri de tetikledi.

Tütsüler, insan idrarında şifa aramalar, ölü hayvanları uzaklaştırmak yerine yaklaştırmalar, hayvan kurularını saklamalar, yemeler, kaynatıp içmeler, insan yakmalar, kırbaçlatmalar…

Kedilerin parlayan gözlerinde cadılık arandı. Kedi katliamı ile şehirler fare istilasına uğradı.

Bilimsel anlamda bakteri türleri araştırıldı ve rakam korkunçtu: 538 tür!

 

Savaşlar, kaos, doğal felaketler, düzensiz yapılaşma, ekolojik değişikler…  salgınların ivme kazanmasına yol açtı.

Vebanın ilk görüldüğü yer, M.Ö 14. Yüzyılda Mezopotamya, Çin, Hitit ve Atina’dır. M.Ö 430’da bütün Atina kırılmıştır.

Jüstinyen vebası, Istanbul’da M.S 5. Yüzyıldan 8. Yüzyıla kadar etkisini göstermiştir. Bunu Çin ve Hindistan’da çıkan salgınlar izlemiştir.

Özellikle Moğol saldırıları sırasında bakteri yüklü pireler, hastalığı Avrupa’ya yaymıştı.

Kara Ölüm” tabir edilen veba salgını, ölüm sayısı ve etki ettiği alan bakımından en geniş olanıdır.

Çiçek salgını ise tüm dünyada, 6.-18. Yüzyıllar arasında korkunç felaketlere yol açmıştır.

“Benekli Canavar” diye tabir edilen virüs ise, 18. Yüzyıl’da Avrupa’da ortaya çıktı.

Yarım milyon insan hayatını kaybetti.

1848’lerde yaygınlık gösteren Tifüs ise daha çok pamuk işçileri arasında yayıldı.

Osmanlı, önlemler konusunda çok ileri safhadaydı.

Karantina, dezenfeksiyon, koruyucu sağlık uygulamaları ve filyasyon ile ölümlerin önüne geçmeyi başarmıştı.

Halka açık yerler kimyasallarla temizlenmiş, çeşmeler ıslah edilmiş, koku yayan işletmeler şehir dışına alınmış, Türkçe Ermenice Rumca… broşürler bastırılmıştı.

Samsun’da 1910’da meydana gelen kolera salgınına, Arnavutluk’tan dönen askerlerin neden olduğu belirlenmiş ve hızlı bir karantina sürecine girilmişti.

En trajik olanı da, gelişmiş ülkelerin, yer altı/yerüstü kaynaklarını iç ettikten sonra veba/sıtma bölgeleriyle ilgilenmemeleri, sömürge bölgelerini kaderlerine terk etmeleridir.

1918 İspanyol Gribi’nde ve H1N1 virüsünde ölenlerin sayısı, 1. Dünya Savaşı’nda ölenlerden kat kat fazla idi.

 

Dünya nüfusunun 5’te 1’i etkilendi.

Yemen’de kolera, binlerce insanın ölümüne neden oldu/oluyor.

Doktorların ve belediye çalışanlarının greve gitmeleriyle de sağlık ve çevre sorunları katlanarak artıyor.

1999’da Newyork Hayvanat Bahçesinde kuş ölümleri meydana geldi. Meğer bu salgın, Batı Nil virüsünün tabii uzantısı imiş.

Salgın 2 milyon kişiye bulaştı.

2003’te SARS, 2007’de Kuş Gribi, 2009’da H1N1 Domuz Gribi, 2012 MERS, 2013 Influenza, 2014’te Ebola, 2015’te Zika virüsleri bütün dünyaya yayıldı.

Hayvan çeşitliliğindeki azalma, ekolojik dengeyi bozdu ve salgın hastalıklara neden oldu.

Bugün insanlık, virüslerle baş etmekte güçlük çekiyor. Dünyanın bir köşesinde meydana gelen salgın; zengin - fakir, köylü - kentli ayırmadan ölümcül sonuçlara yol açıyor.

Bir kötülük gördüğün zaman elinle düzelt”mek adına, sağlık ihmale gelmez, bütün hayati aktiviteleri sağlığımıza borçluyuz.

“İyi insan” olmak yetmez, iyilikleri çoğaltmalı ki yaşanabilir bir dünya yeniden kurulsun!





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 18 12 4 2 41 21 38 +20
2 Fenerbahçe 17 11 4 2 35 21 35 +14
3 Gaziantep FK 18 9 2 7 33 20 34 +13
4 Galatasaray 18 10 5 3 34 16 33 +18
5 Hatayspor 18 9 5 4 27 22 31 +5
6 Alanyaspor 18 9 6 3 29 16 30 +13
7 Fatih Karagümrük 18 7 5 6 30 24 27 +6
8 Trabzonspor 18 7 5 6 20 21 27 -1
9 Antalyaspor 19 6 6 7 20 26 25 -6
10 Yeni Malatyaspor 18 6 6 6 25 24 24 +1
11 Sivasspor 18 5 5 8 20 22 23 -2
12 Başakşehir FK 18 6 7 5 25 29 23 -4
13 Konyaspor 18 6 8 4 26 24 22 +2
14 Göztepe 18 5 6 7 24 22 22 +2
15 Kasımpaşa 17 6 7 4 20 27 22 -7
16 Çaykur Rizespor 18 5 7 6 23 34 21 -11
17 Gençlerbirliği 18 5 9 4 19 34 19 -15
18 Kayserispor 18 4 10 4 12 23 16 -11
19 MKE Ankaragücü 17 4 10 3 20 27 15 -7
20 Denizlispor 18 3 10 5 17 30 14 -13
21 BB Erzurumspor 18 3 11 4 16 33 13 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 17 10 2 5 25 13 35 +12
2 İstanbulspor 17 10 3 4 37 19 34 +18
3 Samsunspor 17 9 2 6 24 16 33 +8
4 Altay 17 10 5 2 30 16 32 +14
5 Adana Demirspor 17 9 4 4 30 16 31 +14
6 Tuzlaspor 17 9 5 3 27 24 30 +3
7 Ankara Keçiörengücü 17 8 5 4 22 13 28 +9
8 Altınordu 17 8 5 4 22 22 28 0
9 Bursaspor 17 8 6 3 31 27 27 +4
10 Bandırmaspor 17 7 7 3 22 19 24 +3
11 Adanaspor 17 6 8 3 24 22 21 +2
12 Ümraniyespor 17 5 7 5 18 26 20 -8
13 Boluspor 17 5 8 4 18 20 19 -2
14 Menemenspor 17 3 7 7 16 26 16 -10
15 Balıkesirspor 17 4 9 4 16 28 16 -12
16 Akhisarspor 17 3 10 4 13 25 13 -12
17 Ankaraspor 17 2 12 3 12 31 9 -19
18 Eskişehirspor 17 0 11 6 10 34 3 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 19 15 2 2 45 14 47 +31
2 Van Spor 19 11 4 4 30 18 37 +12
3 Turgutluspor 19 12 7 0 23 29 36 -6
4 Sakaryaspor 19 10 4 5 32 20 35 +12
5 Kırşehir Belediyespor 19 9 4 6 27 15 33 +12
6 Pazarspor 19 10 6 3 32 25 33 +7
7 Kırklarelispor 19 7 3 9 23 15 30 +8
8 Bodrumspor 19 8 6 5 44 30 29 +14
9 Serik Belediyespor 19 7 4 8 29 22 29 +7
10 Tarsus İdman Yurdu 19 7 6 6 28 20 27 +8
11 Sivas Belediyespor 19 6 5 8 32 24 26 +8
12 Karacabey Belediyespor 19 7 7 5 23 20 26 +3
13 Etimesgut Belediyespor 19 6 7 6 18 20 24 -2
14 Pendikspor 19 6 11 2 26 25 20 +1
15 1922 Konyaspor 19 5 10 4 22 22 19 0
16 Kastamonuspor 19 5 10 4 18 29 19 -11
17 Mamak FK 19 5 10 4 20 44 19 -24
18 Elazığspor 19 6 10 3 26 36 18 -10
19 Bayburt Özel İdare Spor 19 4 13 2 15 34 14 -19
20 Kardemir Karabükspor 19 0 17 2 6 57 1 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 15 11 2 2 33 10 35 +23
2 Diyarbekirspor 15 10 2 3 21 10 33 +11
3 Arnavutköy Belediye 15 8 4 3 22 13 27 +9
4 Yeşilyurt Belediyespor 15 8 5 2 22 11 26 +11
5 Ofspor 15 7 4 4 22 19 25 +3
6 Edirnespor 15 6 5 4 21 20 22 +1
7 Fatsa Belediyespor 15 6 5 4 14 15 22 -1
8 Belediye Derincespor 15 5 4 6 18 14 21 +4
9 1877 Alemdağspor 15 5 6 4 21 26 19 -5
10 Nevşehir Belediyespor 15 5 7 3 18 16 18 +2
11 Artvin Hopaspor 15 5 8 2 20 31 17 -11
12 Payasspor 15 4 7 4 19 21 16 -2
13 Çankaya FK 15 5 9 1 13 26 16 -13
14 Kızılcabölükspor 15 3 7 5 16 22 14 -6
15 Antalya Kemerspor 15 2 8 5 14 28 11 -14
16 Manisaspor 15 1 8 6 10 22 9 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/01/2021 Fenerbahçe vs MKE Ankaragücü
 18/01/2021 Kasımpaşa vs BB Erzurumspor
 19/01/2021 Göztepe vs Gençlerbirliği
 19/01/2021 Kayserispor vs Başakşehir FK
 19/01/2021 Trabzonspor vs Konyaspor
 20/01/2021 Çaykur Rizespor vs Gaziantep FK
 20/01/2021 Hatayspor vs Yeni Malatyaspor
 20/01/2021 Galatasaray vs Denizlispor
 21/01/2021 BB Erzurumspor vs Alanyaspor
 21/01/2021 Fatih Karagümrük vs Beşiktaş
 24/01/2021 Gaziantep FK - Hatayspor Gaziantep FK ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Gaziantep FK yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/01/2021 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 23/01/2021 Eskişehirspor vs Ankaraspor
 23/01/2021 Adana Demirspor vs Bursaspor
 24/01/2021 Ankara Keçiörengücü vs Boluspor
 24/01/2021 Tuzlaspor vs Akhisarspor
 24/01/2021 Giresunspor vs Balıkesirspor
 24/01/2021 Samsunspor vs Altay
 25/01/2021 İstanbulspor vs Adanaspor
 25/01/2021 Altınordu vs Menemenspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/01/2021 Bodrumspor vs Etimesgut Belediyespor
 27/01/2021 Elazığspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 27/01/2021 Karacabey Belediyespor vs Kastamonuspor
 27/01/2021 Kırşehir Belediyespor vs Turgutluspor
 27/01/2021 Mamak FK vs Kardemir Karabükspor
 27/01/2021 Pazarspor vs Eyüpspor
 27/01/2021 Pendikspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Sakaryaspor vs 1922 Konyaspor
 27/01/2021 Sivas Belediyespor vs Kırklarelispor
 27/01/2021 Van Spor vs Tarsus İdman Yurdu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 28/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 28/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 28/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 28/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 28/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 28/01/2021 Ofspor vs 1928 Bucaspor
 28/01/2021 Payasspor vs Yeşilyurt Belediyespor
HABER ARA
YUKARI